Pradip TambeFounder · Mydigitcard Business Solutions

लोड होतंय

ग्रंथ: श्रीदुर्गासप्तशती

द्वादशोऽध्यायः · फलस्तुति

Chapter 12 · The fruits of recitation

दुर्गा सप्तशतीचा बारावा अध्याय: फलस्तुती

43 श्लोक ऑडिओ नंतर जोडला जाईल

या स्तोत्राबद्दल

दुर्गा सप्तशतीचा हा बारावा अध्याय फलस्तुती या नावाने ओळखला जातो. सप्तशती म्हणजे मार्कंडेय पुराणातलं देवीमाहात्म्य. अकराव्या अध्यायात देवांनी देवीची स्तुती केली आणि देवीने त्यांना वर दिला. त्यानंतर इथे देवी स्वतः सांगते की हे चरित्र ऐकल्याने आणि वाचल्याने काय मिळतं. पुष्पिकेनुसार ही कथा सावर्णिक मन्वंतराच्या प्रसंगात येते. परंपरेनुसार पाचवा ते तेरावा अध्याय 'उत्तम चरित्र' मानले जातात. काही जुन्या आवृत्त्या या अध्यायाला 'भगवतीवाक्य' म्हणतात.

या अध्यायात काय आहे

सुरुवातीला दुर्गेचं ध्यान आहे. नंतर देवीचं भाषण येतं (१२.२ ते १२.३०). त्यात अष्टमी, नवमी, चतुर्दशी आणि शरद ऋतूतली वार्षिक महापूजा या प्रसंगी पाठ करावा असं सांगितलं आहे. संकटात, युद्धात, वादळात किंवा बंदिवासात हे चरित्र आठवावं, असंही देवी म्हणते. शेवटी ऋषी सांगतात की देवी अंतर्धान पावली, देवांना त्यांचे अधिकार परत मिळाले, आणि तीच देवी महाकाली, लक्ष्मी आणि अलक्ष्मी या रूपांत जगाचं चक्र चालवते. गीता प्रेसच्या मोजणीनुसार या अध्यायात ४१ मंत्र आहेत.

एक गोष्ट स्पष्ट सांगायला हवी: या अध्यायातली सगळी फळं हे ग्रंथाचे स्वतःचे, देवीच्या मुखातले शब्द आहेत. आम्ही ते जसे आहेत तसे भाषांतरित केले आहेत. त्यात आमच्याकडून कोणतंही वचन किंवा हमी नाही.

वाचताना

हा अध्याय भाषणासारखा सलग आहे. अनेक वाक्यं दोन-तीन श्लोक पुढे जाऊन पूर्ण होतात, म्हणून अर्थ वाचताना श्लोक जोडून वाचा. घाई न करता, एका लयीत म्हणा. हे उच्चार जपा:

  • स्वस्त्ययनं: स्व-स्त्य-यनं असे तीन तुकडे; 'स्वस्तायनं' म्हणू नका.
  • तस्मिञ्छ्रुते: ञ्छ्र हे जोडाक्षर. मूळ शब्द 'तस्मिन् श्रुते' आहेत.
  • दुःस्वप्नं: विसर्ग हलकेच, पण स्पष्ट.
  • दुष्कृतं आणि शस्त्रानल: ष आणि श यांचा फरक ठेवा.

इथला अर्थ आमच्या टीमने मूळ संस्कृतवरून लिहिला आहे. विद्वानांनी तो तपासला आहे की नाही, ते या पानावर दाखवलं आहे.

ॐ विद्युद्दामसमप्रभां मृगपतिस्कन्धस्थितां भीषणां कन्याभिः करवालखेटविलसद्धस्ताभिरासेविताम्। हस्तैश्चक्रगदासिखेटविशिखांश्चापं गुणं तर्जनीं बिभ्राणामनलात्मिकां शशिधरां दुर्गां त्रिनेत्रां भजे॥

oṃ vidyuddāmasamaprabhāṃ mṛgapatiskandhasthitāṃ bhīṣaṇāṃ kanyābhiḥ karavālakheṭavilasaddhastābhirāsevitām | hastaiścakragadāsikheṭaviśikhāṃścāpaṃ guṇaṃ tarjanīṃ bibhrāṇāmanalātmikāṃ śaśidharāṃ durgāṃ trinetrāṃ bhaje ||

विजेच्या माळेसारखी जिची कांती आहे, जी सिंहाच्या खांद्यावर बसली आहे आणि जिचं रूप भयंकर आहे; हातात तलवार आणि ढाल घेतलेल्या कुमारिका जिची सेवा करतात; जी आपल्या हातांत चक्र, गदा, तलवार, ढाल, बाण, धनुष्य, पाश आणि धाक दाखवणारी उंचावलेली तर्जनी धारण करते; जी अग्निस्वरूप आहे, जिने मस्तकावर चंद्र धारण केला आहे, अशा त्रिनेत्र दुर्गादेवीची मी उपासना करतो.

ॐ देव्युवाच॥

oṃ devyuvāca ||

ॐ. देवी म्हणाली —

एभिः स्तवैश्च मां नित्यं स्तोष्यते यः समाहितः। तस्याहं सकलां बाधां नाशयिष्याम्यसंशयम्॥

ebhiḥ stavaiśca māṃ nityaṃ stoṣyate yaḥ samāhitaḥ | tasyāhaṃ sakalāṃ bādhāṃ nāśayiṣyāmyasaṃśayam ||

जो मन एकाग्र करून या स्तुतींनी रोज माझं स्तवन करील, त्याची सगळी संकटं मी निःसंशय दूर करीन.

मधुकैटभनाशं च महिषासुरघातनम्। कीर्तयिष्यन्ति ये तद्वद् वधं शुम्भनिशुम्भयोः॥

madhukaiṭabhanāśaṃ ca mahiṣāsuraghātanam | kīrtayiṣyanti ye tadvad vadhaṃ śumbhaniśumbhayoḥ ||

जे मधु-कैटभांच्या नाशाची, महिषासुराच्या वधाची आणि तशीच शुंभ-निशुंभांच्या वधाची कथा गातील,

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां चैकचेतसः। श्रोष्यन्ति चैव ये भक्त्या मम माहात्म्यमुत्तमम्॥

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ navamyāṃ caikacetasaḥ | śroṣyanti caiva ye bhaktyā mama māhātmyamuttamam ||

आणि जे अष्टमी, चतुर्दशी आणि नवमी या तिथींना एकचित्त होऊन भक्तीने माझं हे उत्तम माहात्म्य ऐकतील,

न तेषां दुष्कृतं किञ्चिद् दुष्कृतोत्था न चापदः। भविष्यति न दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम्॥

na teṣāṃ duṣkṛtaṃ kiñcid duṣkṛtotthā na cāpadaḥ | bhaviṣyati na dāridryaṃ na caiveṣṭaviyojanam ||

त्यांना कोणतंही पाप लागणार नाही, पापातून येणारी संकटंही येणार नाहीत. त्यांना दारिद्र्य येणार नाही आणि प्रिय माणसांचा वियोगही होणार नाही.

शत्रुतो न भयं तस्य दस्युतो वा न राजतः। न शस्त्रानलतोयौघात्कदाचित्सम्भविष्यति॥

śatruto na bhayaṃ tasya dasyuto vā na rājataḥ | na śastrānalatoyaughātkadācitsambhaviṣyati ||

त्याला शत्रूंपासून, चोर-दरोडेखोरांपासून किंवा राजापासून भय राहणार नाही. शस्त्र, आग किंवा पुराच्या लोंढ्यापासूनही त्याला कधी भय होणार नाही.

तस्मान्ममैतन्माहात्म्यं पठितव्यं समाहितैः। श्रोतव्यं च सदा भक्त्या परं स्वस्त्ययनं हि तत्॥

tasmānmamaitanmāhātmyaṃ paṭhitavyaṃ samāhitaiḥ | śrotavyaṃ ca sadā bhaktyā paraṃ svastyayanaṃ hi tat ||

म्हणून एकाग्र मनाच्या लोकांनी माझं हे माहात्म्य वाचावं आणि नेहमी भक्तीने ऐकावं. कारण ते कल्याणाचं सर्वश्रेष्ठ साधन आहे.

उपसर्गानशेषांस्तु महामारीसमुद्भवान्। तथा त्रिविधमुत्पातं माहात्म्यं शमयेन्मम॥

upasargānaśeṣāṃstu mahāmārīsamudbhavān | tathā trividhamutpātaṃ māhātmyaṃ śamayenmama ||

महामारीतून उद्भवणारी सगळी संकटं आणि तिन्ही प्रकारचे उत्पात (आकाशातले, अंतरिक्षातले आणि पृथ्वीवरचे अशुभ संकेत) माझं हे माहात्म्य शांत करतं.

यत्रैतत्पठ्यते सम्यङ् नित्यमायतने मम। सदा न तद्विमोक्ष्यामि सांनिध्यं तत्र मे स्थितम्॥

yatraitatpaṭhyate samyaṅ nityamāyatane mama | sadā na tadvimokṣyāmi sāṃnidhyaṃ tatra me sthitam ||

माझ्या ज्या मंदिरात हे रोज योग्य रीतीने वाचलं जातं, ते स्थान मी कधीच सोडत नाही. तिथे माझं सान्निध्य कायम राहतं.

बलिप्रदाने पूजायामग्निकार्ये महोत्सवे। सर्वं ममैतच्चरितमुच्चार्यं श्राव्यमेव च॥

balipradāne pūjāyāmagnikārye mahotsave | sarvaṃ mamaitaccaritamuccāryaṃ śrāvyameva ca ||

बळी अर्पण करताना, पूजेच्या वेळी, अग्निकार्यात आणि मोठ्या उत्सवात माझं हे संपूर्ण चरित्र म्हणावं आणि इतरांना ऐकवावं.

जानताऽजानता वापि बलिपूजां तथा कृताम्। प्रतीच्छिष्याम्यहं प्रीत्या वह्निहोमं तथा कृतम्॥

jānatā'jānatā vāpi balipūjāṃ tathā kṛtām | pratīcchiṣyāmyahaṃ prītyā vahnihomaṃ tathā kṛtam ||

अशा प्रकारे केलेली बळी-पूजा, ती विधी जाणून केलेली असो वा न जाणता, आणि तसाच केलेला अग्नीतला होम मी प्रेमाने स्वीकारीन.

शरत्काले महापूजा क्रियते या च वार्षिकी। तस्यां ममैतन्माहात्म्यं श्रुत्वा भक्तिसमन्वितः॥

śaratkāle mahāpūjā kriyate yā ca vārṣikī | tasyāṃ mamaitanmāhātmyaṃ śrutvā bhaktisamanvitaḥ ||

शरद ऋतूत दरवर्षी जी महापूजा केली जाते, त्या वेळी जो भक्तीने माझं हे माहात्म्य ऐकतो,

सर्वाबाधाविनिर्मुक्तो धनधान्यसुतान्वितः। मनुष्यो मत्प्रसादेन भविष्यति न संशयः॥

sarvābādhāvinirmukto dhanadhānyasutānvitaḥ | manuṣyo matprasādena bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||

तो माणूस माझ्या कृपेने सगळ्या संकटांतून मुक्त होईल आणि धन, धान्य आणि संतती यांनी युक्त होईल, यात शंका नाही.

श्रुत्वा ममैतन्माहात्म्यं तथा चोत्पत्तयः शुभाः। पराक्रमं च युद्धेषु जायते निर्भयः पुमान्॥

śrutvā mamaitanmāhātmyaṃ tathā cotpattayaḥ śubhāḥ | parākramaṃ ca yuddheṣu jāyate nirbhayaḥ pumān ||

माझं हे माहात्म्य, माझ्या प्रकट होण्याच्या शुभ कथा आणि युद्धांतला माझा पराक्रम ऐकून माणूस निर्भय होतो.

रिपवः संक्षयं यान्ति कल्याणं चोपपद्यते। नन्दते च कुलं पुंसां माहात्म्यं मम शृण्वताम्॥

ripavaḥ saṃkṣayaṃ yānti kalyāṇaṃ copapadyate | nandate ca kulaṃ puṃsāṃ māhātmyaṃ mama śṛṇvatām ||

माझं माहात्म्य ऐकणाऱ्यांचे शत्रू नाश पावतात, त्यांचं कल्याण होतं आणि त्यांचं कुळ आनंदात राहतं.

शान्तिकर्मणि सर्वत्र तथा दुःस्वप्नदर्शने। ग्रहपीडासु चोग्रासु माहात्म्यं शृणुयान्मम॥

śāntikarmaṇi sarvatra tathā duḥsvapnadarśane | grahapīḍāsu cogrāsu māhātmyaṃ śṛṇuyānmama ||

सर्व प्रकारच्या शांतिकर्मात, वाईट स्वप्न पडलं असता आणि ग्रहांची तीव्र पीडा असताना माझं माहात्म्य ऐकावं.

उपसर्गाः शमं यान्ति ग्रहपीडाश्च दारुणाः। दुःस्वप्नं च नृभिर्दृष्टं सुस्वप्नमुपजायते॥

upasargāḥ śamaṃ yānti grahapīḍāśca dāruṇāḥ | duḥsvapnaṃ ca nṛbhirdṛṣṭaṃ susvapnamupajāyate ||

त्याने संकटं शांत होतात, ग्रहांच्या भयंकर पीडाही शांत होतात आणि माणसांना पडलेलं वाईट स्वप्न चांगल्या स्वप्नात बदलतं.

बालग्रहाभिभूतानां बालानां शान्तिकारकम्। संघातभेदे च नृणां मैत्रीकरणमुत्तमम्॥

bālagrahābhibhūtānāṃ bālānāṃ śāntikārakam | saṃghātabhede ca nṛṇāṃ maitrīkaraṇamuttamam ||

बालग्रहांनी (लहान मुलांना पीडणाऱ्या ग्रहबाधांनी) ग्रासलेल्या मुलांना ते शांती देतं. माणसांच्या एकीत फूट पडली असता ते पुन्हा मैत्री जोडण्याचं उत्तम साधन आहे.

दुर्वृत्तानामशेषाणां बलहानिकरं परम्। रक्षोभूतपिशाचानां पठनादेव नाशनम्॥

durvṛttānāmaśeṣāṇāṃ balahānikaraṃ param | rakṣobhūtapiśācānāṃ paṭhanādeva nāśanam ||

सगळ्या दुष्ट लोकांचं बळ कमी करणारं हे सर्वश्रेष्ठ आहे. केवळ याच्या पठणानेच राक्षस, भूत आणि पिशाच यांचा नाश होतो.

सर्वं ममैतन्माहात्म्यं मम सन्निधिकारकम्। पशुपुष्पार्घ्यधूपैश्च गन्धदीपैस्तथोत्तमैः॥

sarvaṃ mamaitanmāhātmyaṃ mama sannidhikārakam | paśupuṣpārghyadhūpaiśca gandhadīpaistathottamaiḥ ||

माझं हे संपूर्ण माहात्म्य माझं सान्निध्य घडवून आणतं. पशू, फुलं, अर्घ्य, धूप, गंध आणि उत्तम दीप यांनी,

विप्राणां भोजनैर्होमैः प्रोक्षणीयैरहर्निशम्। अन्यैश्च विविधैर्भोगैः प्रदानैर्वत्सरेण या॥

viprāṇāṃ bhojanairhomaiḥ prokṣaṇīyairaharniśam | anyaiśca vividhairbhogaiḥ pradānairvatsareṇa yā ||

ब्राह्मणांना भोजन घालून, होम करून, रात्रंदिवस प्रोक्षणाचं पाणी शिंपडून आणि इतर अनेक प्रकारचे नैवेद्य आणि दानं देऊन वर्षभर जी प्रसन्नता मला मिळते,

प्रीतिर्मे क्रियते सास्मिन् सकृत्सुचरिते श्रुते। श्रुतं हरति पापानि तथाऽऽरोग्यं प्रयच्छति॥

prītirme kriyate sāsmin sakṛtsucarite śrute | śrutaṃ harati pāpāni tathā''rogyaṃ prayacchati ||

ती प्रसन्नता हे पवित्र चरित्र एकदा ऐकल्यानेच मला मिळते. ऐकलेलं हे चरित्र पापं दूर करतं आणि आरोग्य देतं.

रक्षां करोति भूतेभ्यो जन्मनां कीर्तनं मम। युद्धेषु चरितं यन्मे दुष्टदैत्यनिबर्हणम्॥

rakṣāṃ karoti bhūtebhyo janmanāṃ kīrtanaṃ mama | yuddheṣu caritaṃ yanme duṣṭadaityanibarhaṇam ||

माझ्या अवतारांचं कीर्तन भूतबाधेपासून रक्षण करतं. युद्धांमध्ये दुष्ट दैत्यांचा संहार करणारं माझं जे चरित्र आहे,

तस्मिञ्छ्रुते वैरिकृतं भयं पुंसां न जायते। युष्माभिः स्तुतयो याश्च याश्च ब्रह्मर्षिभिः कृताः॥

tasmiñchrute vairikṛtaṃ bhayaṃ puṃsāṃ na jāyate | yuṣmābhiḥ stutayo yāśca yāśca brahmarṣibhiḥ kṛtāḥ ||

ते ऐकल्यावर माणसांना शत्रूंचं भय राहत नाही. तुम्ही देवांनी आणि ब्रह्मर्षींनी ज्या स्तुती केल्या,

ब्रह्मणा च कृतास्तास्तु प्रयच्छन्ति शुभां मतिम्। अरण्ये प्रान्तरे वापि दावाग्निपरिवारितः॥

brahmaṇā ca kṛtāstāstu prayacchanti śubhāṃ matim | araṇye prāntare vāpi dāvāgniparivāritaḥ ||

आणि ब्रह्मदेवांनी ज्या स्तुती केल्या, त्या शुभ बुद्धी देतात. अरण्यात किंवा निर्जन रस्त्यावर वणव्याने वेढला गेलेला,

दस्युभिर्वा वृतः शून्ये गृहीतो वापि शत्रुभिः। सिंहव्याघ्रानुयातो वा वने वा वनहस्तिभिः॥

dasyubhirvā vṛtaḥ śūnye gṛhīto vāpi śatrubhiḥ | siṃhavyāghrānuyāto vā vane vā vanahastibhiḥ ||

किंवा सुनसान जागी दरोडेखोरांनी घेरलेला, किंवा शत्रूंनी पकडलेला, किंवा सिंह-वाघ ज्याचा पाठलाग करत आहेत असा, किंवा जंगलात रानटी हत्तींनी घेरलेला,

राज्ञा क्रुद्धेन चाज्ञप्तो वध्यो बन्धगतोऽपि वा। आघूर्णितो वा वातेन स्थितः पोते महार्णवे॥

rājñā kruddhena cājñapto vadhyo bandhagato'pi vā | āghūrṇito vā vātena sthitaḥ pote mahārṇave ||

किंवा रागावलेल्या राजाने ज्याच्या वधाची आज्ञा दिली आहे असा, किंवा बंदिवासात पडलेला, किंवा महासागरात नावेत असताना वादळाने हेलकावे खाणारा,

पतत्सु चापि शस्त्रेषु संग्रामे भृशदारुणे। सर्वाबाधासु घोरासु वेदनाभ्यर्दितोऽपि वा॥

patatsu cāpi śastreṣu saṃgrāme bhṛśadāruṇe | sarvābādhāsu ghorāsu vedanābhyardito'pi vā ||

किंवा अत्यंत भयंकर युद्धात शस्त्रं कोसळत असताना, किंवा सगळ्या प्रकारच्या घोर संकटांत, किंवा वेदनांनी पीडलेला,

स्मरन्ममैतच्चरितं नरो मुच्येत संकटात्। मम प्रभावात्सिंहाद्या दस्यवो वैरिणस्तथा॥

smaranmamaitaccaritaṃ naro mucyeta saṃkaṭāt | mama prabhāvātsiṃhādyā dasyavo vairiṇastathā ||

असा माणूस माझं हे चरित्र आठवेल तर संकटातून मुक्त होईल. माझ्या प्रभावाने सिंह आदी हिंस्र प्राणी, दरोडेखोर आणि शत्रू,

दूरादेव पलायन्ते स्मरतश्चरितं मम॥

dūrādeva palāyante smarataścaritaṃ mama ||

माझं चरित्र आठवणाऱ्या माणसापासून दुरूनच पळून जातात.

ऋषिरुवाच॥

ṛṣiruvāca ||

ऋषी म्हणाले —

इत्युक्त्वा सा भगवती चण्डिका चण्डविक्रमा॥

ityuktvā sā bhagavatī caṇḍikā caṇḍavikramā ||

असं बोलून प्रचंड पराक्रमी भगवती चंडिका,

पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत। तेऽपि देवा निरातङ्काः स्वाधिकारान् यथा पुरा॥

paśyatāmeva devānāṃ tatraivāntaradhīyata | te'pi devā nirātaṅkāḥ svādhikārān yathā purā ||

देव पाहत असतानाच तिथेच अंतर्धान पावली. ते देवही निर्भय झाले आणि पूर्वीप्रमाणे आपापले अधिकार चालवू लागले.

यज्ञभागभुजः सर्वे चक्रुर्विनिहतारयः। दैत्याश्च देव्या निहते शुम्भे देवरिपौ युधि॥

yajñabhāgabhujaḥ sarve cakrurvinihatārayaḥ | daityāśca devyā nihate śumbhe devaripau yudhi ||

त्यांचे शत्रू मारले गेले होते आणि ते सर्व यज्ञातले आपले भाग पुन्हा घेऊ लागले. देवांचा शत्रू शुंभ युद्धात देवीच्या हातून मारला गेल्यावर,

जगद्विध्वंसिनि तस्मिन् महोग्रेऽतुलविक्रमे। निशुम्भे च महावीर्ये शेषाः पातालमाययुः॥

jagadvidhvaṃsini tasmin mahogre'tulavikrame | niśumbhe ca mahāvīrye śeṣāḥ pātālamāyayuḥ ||

जगाचा विध्वंस करणारा, अतिशय उग्र आणि अतुलनीय पराक्रमी तो शुंभ, आणि महाबलवान निशुंभ मारले गेल्यावर, उरलेले दैत्य पाताळात निघून गेले.

एवं भगवती देवी सा नित्यापि पुनः पुनः। सम्भूय कुरुते भूप जगतः परिपालनम्॥

evaṃ bhagavatī devī sā nityāpi punaḥ punaḥ | sambhūya kurute bhūpa jagataḥ paripālanam ||

हे राजा, अशा प्रकारे ती भगवती देवी नित्य असूनही पुन्हा पुन्हा प्रकट होऊन जगाचं रक्षण करते.

तयैतन्मोह्यते विश्वं सैव विश्वं प्रसूयते। सा याचिता च विज्ञानं तुष्टा ऋद्धिं प्रयच्छति॥

tayaitanmohyate viśvaṃ saiva viśvaṃ prasūyate | sā yācitā ca vijñānaṃ tuṣṭā ṛddhiṃ prayacchati ||

तिच्याचमुळे हे विश्व मोहात पडतं, आणि तीच विश्वाला जन्म देते. तिची प्रार्थना केली तर ती ज्ञान देते, आणि प्रसन्न झाली तर समृद्धी देते.

व्याप्तं तयैतत्सकलं ब्रह्माण्डं मनुजेश्वर। महाकाल्या महाकाले महामारीस्वरूपया॥

vyāptaṃ tayaitatsakalaṃ brahmāṇḍaṃ manujeśvara | mahākālyā mahākāle mahāmārīsvarūpayā ||

हे मनुष्यांच्या राजा, महाप्रलयाच्या वेळी महामारीचं रूप घेणाऱ्या त्या महाकालीने हे सगळं ब्रह्मांड व्यापलेलं आहे.

सैव काले महामारी सैव सृष्टिर्भवत्यजा। स्थितिं करोति भूतानां सैव काले सनातनी॥

saiva kāle mahāmārī saiva sṛṣṭirbhavatyajā | sthitiṃ karoti bhūtānāṃ saiva kāle sanātanī ||

योग्य वेळी तीच महामारी होते, तीच अजन्मा देवी सृष्टी बनते, आणि तीच सनातन देवी वेळ येताच प्राण्यांचं पालन करते.

भवकाले नृणां सैव लक्ष्मीर्वृद्धिप्रदा गृहे। सैवाभावे तथाऽलक्ष्मीर्विनाशायोपजायते॥

bhavakāle nṛṇāṃ saiva lakṣmīrvṛddhipradā gṛhe | saivābhāve tathā'lakṣmīrvināśāyopajāyate ||

भरभराटीच्या काळात तीच माणसांच्या घरी उत्कर्ष देणारी लक्ष्मी असते, आणि अभावाच्या काळात तीच अलक्ष्मी होऊन नाशाला कारण होते.

स्तुता सम्पूजिता पुष्पैर्धूपगन्धादिभिस्तथा। ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे गतिं शुभाम्॥ ॐ॥

stutā sampūjitā puṣpairdhūpagandhādibhistathā | dadāti vittaṃ putrāṃśca matiṃ dharme gatiṃ śubhām || oṃ ||

तिची स्तुती करून, फुलं, धूप, गंध आदींनी तिची नीट पूजा केली की ती धन, पुत्र, धर्माकडे वळलेली बुद्धी आणि शुभ गती देते. ॐ.

॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये फलस्तुतिर्नाम द्वादशोऽध्यायः॥

|| iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye phalastutirnāma dvādaśo'dhyāyaḥ ||

श्रीमार्कंडेय पुराणात, सावर्णिक मन्वंतराच्या कथेत, देवीमाहात्म्यातला ‘फलस्तुती’ नावाचा बारावा अध्याय इथे पूर्ण झाला.