Chapter 11 · Hymn to the Devi

ॐ बालरविद्युतिमिन्दुकिरीटां तुङ्गकुचां नयनत्रययुक्ताम्। स्मेरमुखीं वरदाङ्कुशपाशाभीतिकरां प्रभजे भुवनेशीम्॥

oṃ bālaravidyutimindukirīṭāṃ tuṅgakucāṃ nayanatrayayuktām | smeramukhīṃ varadāṅkuśapāśābhītikarāṃ prabhaje bhuvaneśīm ||

उगवत्या सूर्यासारखी जिची कांती आहे, जिच्या मुकुटावर चंद्र आहे, जिचं वक्ष उन्नत आहे आणि जिला तीन डोळे आहेत, जिच्या मुखावर स्मित आहे, जिच्या हातांत वर देणारी मुद्रा, अंकुश, पाश आणि अभय देणारी मुद्रा आहे, त्या भुवनेशी देवीची मी उपासना करतो.

जिनकी कांति उगते सूर्य जैसी है, जिनके मुकुट पर चंद्रमा है, जिनका वक्ष उन्नत है और जो तीन नेत्रों वाली हैं, जिनके मुख पर मुस्कान है, जिनके हाथों में वर देने की मुद्रा, अंकुश, पाश और अभय की मुद्रा है, उन भुवनेशी देवी की मैं उपासना करता हूँ।

I worship Bhuvaneshi, queen of the worlds. She shines like the newly risen sun and wears the moon as her crown. She is full-bosomed and three-eyed, with a smile on her face. Her hands show the gesture of granting boons, hold a goad and a noose, and show the gesture that removes fear.

देव्या हते तत्र महासुरेन्द्रे सेन्द्राः सुरा वह्निपुरोगमास्ताम्। कात्यायनीं तुष्टुवुरिष्टलाभाद् विकाशिवक्त्राब्जविकाशिताशाः॥

devyā hate tatra mahāsurendre sendrāḥ surā vahnipurogamāstām | kātyāyanīṃ tuṣṭuvuriṣṭalābhād vikāśivaktrābjavikāśitāśāḥ ||

तिथे देवीने त्या महान असुरराजाला मारलं. आपल्याला हवं ते मिळालं, म्हणून इंद्रासह सगळे देव अग्नीला पुढे करून कात्यायनीची स्तुती करू लागले. आनंदाने त्यांची मुखकमळं फुलली होती आणि त्या तेजाने सगळ्या दिशा उजळून निघाल्या होत्या.

वहाँ देवी ने उस महान असुरराज को मार डाला। मनचाही बात पूरी हुई, इसलिए इंद्र सहित सब देवता अग्नि को आगे करके कात्यायनी की स्तुति करने लगे। आनंद से उनके मुखकमल खिल उठे थे और उस प्रभा से सारी दिशाएँ जगमगा उठी थीं।

When the Devi had slain the great asura king there, the gods, with Indra among them and Agni at their head, praised Katyayani for granting what they had longed for. Their faces had opened like lotuses, and their brightness lit up every direction.

देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद प्रसीद मातर्जगतोऽखिलस्य। प्रसीद विश्वेश्वरि पाहि विश्वं त्वमीश्वरी देवि चराचरस्य॥

devi prapannārtihare prasīda prasīda mātarjagato'khilasya | prasīda viśveśvari pāhi viśvaṃ tvamīśvarī devi carācarasya ||

हे देवी, शरण आलेल्यांचं दुःख तू दूर करतेस. प्रसन्न हो. हे सगळ्या जगाच्या आई, प्रसन्न हो. हे विश्वेश्वरी, प्रसन्न हो आणि विश्वाचं रक्षण कर. हे देवी, जे हलतं आणि जे स्थिर आहे, त्या सगळ्याची स्वामिनी तूच आहेस.

हे देवी, शरण में आए लोगों का दुःख तुम हर लेती हो। प्रसन्न होओ। हे सारे जगत की माता, प्रसन्न होओ। हे विश्वेश्वरी, प्रसन्न होओ और विश्व की रक्षा करो। हे देवी, जो चलता है और जो स्थिर है, उस सबकी स्वामिनी तुम ही हो।

Devi, you take away the pain of all who come to you for refuge. Be gracious. Mother of the whole world, be gracious. Queen of the universe, be gracious and protect it. Devi, you rule all that moves and all that stands still.

आधारभूता जगतस्त्वमेका महीस्वरूपेण यतः स्थितासि। अपां स्वरूपस्थितया त्वयैतदाप्यायते कृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये॥

ādhārabhūtā jagatastvamekā mahīsvarūpeṇa yataḥ sthitāsi | apāṃ svarūpasthitayā tvayaitadāpyāyate kṛtsnamalaṅghyavīrye ||

जगाचा एकमेव आधार तूच आहेस, कारण पृथ्वीच्या रूपाने तूच राहतेस. हे देवी, तुझ्या पराक्रमाला कोणी ओलांडू शकत नाही. पाण्याच्या रूपाने राहून तूच हे सगळं जग तृप्त करतेस आणि पोसतेस.

जगत का एकमात्र आधार तुम ही हो, क्योंकि पृथ्वी के रूप में तुम ही स्थित हो। हे देवी, तुम्हारे पराक्रम को कोई लाँघ नहीं सकता। जल के रूप में रहकर तुम ही इस सारे जगत को तृप्त करती और पालती हो।

You alone are the ground the world stands on, for you are present as the earth. Your power cannot be overcome. Present as the waters, you refresh and sustain this entire world.

त्वं वैष्णवी शक्तिरनन्तवीर्या विश्वस्य बीजं परमासि माया। सम्मोहितं देवि समस्तमेतत् त्वं वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः॥

tvaṃ vaiṣṇavī śaktiranantavīryā viśvasya bījaṃ paramāsi māyā | sammohitaṃ devi samastametat tvaṃ vai prasannā bhuvi muktihetuḥ ||

अनंत सामर्थ्याची वैष्णवी शक्ती तूच आहेस. विश्वाचं बीज असलेली परम माया तूच आहेस. हे देवी, हे सगळं जग तूच मोहात टाकलं आहेस. आणि तूच प्रसन्न झालीस, तर या पृथ्वीवर मुक्तीचं कारण होतेस.

अनंत सामर्थ्य वाली वैष्णवी शक्ति तुम ही हो। विश्व का बीज, परम माया तुम ही हो। हे देवी, यह सारा जगत तुमने ही मोह में डाल रखा है। और जब तुम प्रसन्न होती हो, तो इस धरती पर मुक्ति का कारण बनती हो।

You are Vishnu's power (vaiṣṇavī śakti), endless in strength. You are the seed of the universe, the supreme Maya. Devi, it is you who hold this whole world in delusion, and it is you who, when pleased, become the cause of liberation on earth.

विद्याः समस्तास्तव देवि भेदाः स्त्रियः समस्ताः सकला जगत्सु। त्वयैकया पूरितमम्बयैतत् का ते स्तुतिः स्तव्यपरा परोक्तिः॥

vidyāḥ samastāstava devi bhedāḥ striyaḥ samastāḥ sakalā jagatsu | tvayaikayā pūritamambayaitat kā te stutiḥ stavyaparā paroktiḥ ||

हे देवी, सगळ्या विद्या तुझीच वेगवेगळी रूपं आहेत. सगळ्या जगांतल्या सगळ्या स्त्रियाही तुझीच रूपं आहेत. हे आई, तू एकटीने हे सगळं भरून टाकलं आहेस. मग तुझी स्तुती ती काय करायची? स्तुती करावी अशा सगळ्या गोष्टींच्या पलीकडे तू आहेस, आणि सर्वश्रेष्ठ वाणीही तूच आहेस.

हे देवी, सारी विद्याएँ तुम्हारे ही अलग-अलग रूप हैं। सब लोकों की सारी स्त्रियाँ भी तुम्हारे ही रूप हैं। हे माता, अकेले तुमने यह सब भर रखा है। फिर तुम्हारी स्तुति क्या हो? स्तुति के योग्य हर वस्तु से तुम परे हो, और सबसे श्रेष्ठ वाणी भी तुम ही हो।

Devi, every branch of knowledge is a form of you, and so is every woman in every world. You, the Mother, fill all of this alone. How could anyone praise you? You are beyond everything that can be praised, and you are yourself the highest word.

सर्वभूता यदा देवी स्वर्गमुक्तिप्रदायिनी। त्वं स्तुता स्तुतये का वा भवन्तु परमोक्तयः॥

sarvabhūtā yadā devī svargamuktipradāyinī | tvaṃ stutā stutaye kā vā bhavantu paramoktayaḥ ||

'तू सर्व भूतांचं स्वरूप असलेली देवी आहेस, स्वर्ग आणि मुक्ती देणारी आहेस', एवढं म्हटलं की तुझी स्तुती झालीच. यापेक्षा श्रेष्ठ असे कोणते शब्द तुझ्या स्तुतीसाठी असू शकतील?

'तुम सब प्राणियों का स्वरूप हो, स्वर्ग और मुक्ति देने वाली देवी हो', इतना कहते ही तुम्हारी स्तुति हो गई। इससे श्रेष्ठ कौन-से शब्द तुम्हारी स्तुति के लिए हो सकते हैं?

Once you are called the Devi who is all beings and who grants heaven and liberation, you have already been praised. What higher words could there be to praise you?

सर्वस्य बुद्धिरूपेण जनस्य हृदि संस्थिते। स्वर्गापवर्गदे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

sarvasya buddhirūpeṇa janasya hṛdi saṃsthite | svargāpavargade devi nārāyaṇi namo'stu te ||

हे देवी, सगळ्या जीवांच्या हृदयात तू बुद्धीच्या रूपाने राहतेस. स्वर्ग आणि मोक्ष देणारी तूच आहेस. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

हे देवी, सब जीवों के हृदय में तुम बुद्धि के रूप में बसती हो। स्वर्ग और मोक्ष देने वाली तुम ही हो। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

Devi, you dwell in the heart of every being as understanding. You grant heaven and final freedom (apavarga). Narayani, salutations to you.

कलाकाष्ठादिरूपेण परिणामप्रदायिनि। विश्वस्योपरतौ शक्ते नारायणि नमोऽस्तु ते॥

kalākāṣṭhādirūpeṇa pariṇāmapradāyini | viśvasyoparatau śakte nārāyaṇi namo'stu te ||

कला, काष्ठा अशा काळाच्या मापांच्या रूपाने तू सगळ्यात बदल घडवून आणतेस. आणि विश्वाचा शेवट करणारी शक्तीही तूच आहेस. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

कला, काष्ठा जैसी समय की इकाइयों के रूप में तुम सबमें परिवर्तन लाती हो। और विश्व का अंत करने वाली शक्ति भी तुम ही हो। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

As kalā, kāṣṭhā and the other measures of time, you bring about all change. You are the power that brings the universe to its close. Narayani, salutations to you.

सर्वमङ्गलमङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके। शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

sarvamaṅgalamaṅgalye śive sarvārthasādhike | śaraṇye tryambake gauri nārāyaṇi namo'stu te ||

सगळ्या मंगल गोष्टींमधलं मांगल्य तूच आहेस. हे शिवे, तू सगळे हेतू सिद्धीला नेतेस. सगळ्यांना शरण देणाऱ्या हे त्र्यंबके, हे गौरी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

सब मंगलों में जो मंगल है, वह तुम ही हो। हे शिवे, तुम सारे प्रयोजन सिद्ध करती हो। हे शरण देने वाली, हे त्र्यंबके, हे गौरी, हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

You are the auspiciousness in all that is auspicious. Gracious one (śivā), you bring every aim to fulfilment. Refuge of all, three-eyed one, Gauri, Narayani, salutations to you.

सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि। गुणाश्रये गुणमये नारायणि नमोऽस्तु ते॥

sṛṣṭisthitivināśānāṃ śaktibhūte sanātani | guṇāśraye guṇamaye nārāyaṇi namo'stu te ||

सृष्टी, स्थिती आणि संहार या तिन्हींची शक्ती तूच आहेस. हे सनातन देवी, तू गुणांचा आधार आहेस आणि गुणमयही तूच आहेस. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

सृष्टि, पालन और संहार, तीनों की शक्ति तुम ही हो। हे सनातन देवी, तुम गुणों का आधार हो और गुणमयी भी तुम ही हो। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

You are the power behind creation, preservation and dissolution, eternal one. You are the support of the three guṇas, and you are made of them. Narayani, salutations to you.

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे। सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

śaraṇāgatadīnārtaparitrāṇaparāyaṇe | sarvasyārtihare devi nārāyaṇi namo'stu te ||

शरण आलेल्या दीन-दुःखी लोकांचं रक्षण करण्यात तू सदा तत्पर असतेस. हे देवी, सगळ्यांची पीडा तूच हरतेस. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

शरण में आए दीन-दुखियों की रक्षा में तुम सदा लगी रहती हो। हे देवी, सबकी पीड़ा तुम ही हरती हो। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

You are ever intent on rescuing the helpless and the suffering who come to you for shelter. Devi, you take away the pain of all. Narayani, salutations to you.

हंसयुक्तविमानस्थे ब्रह्माणीरूपधारिणि। कौशाम्भःक्षरिके देवि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

haṃsayuktavimānasthe brahmāṇīrūpadhāriṇi | kauśāmbhaḥkṣarike devi nārāyaṇi namo'stu te ||

ब्रह्माणीचं रूप घेऊन तू हंस जोडलेल्या विमानात बसतेस आणि दर्भाने पाणी शिंपडतेस. हे देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

ब्रह्माणी का रूप धरकर तुम हंस जुते विमान पर बैठती हो और कुश से जल छिड़कती हो। हे देवी, हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

Taking the form of Brahmani, you ride in a sky-chariot drawn by swans and sprinkle water with kuśa grass. Devi Narayani, salutations to you.

त्रिशूलचन्द्राहिधरे महावृषभवाहिनि। माहेश्वरीस्वरूपेण नारायणि नमोऽस्तु ते॥

triśūlacandrāhidhare mahāvṛṣabhavāhini | māheśvarīsvarūpeṇa nārāyaṇi namo'stu te ||

माहेश्वरीच्या रूपात तू त्रिशूळ, चंद्र आणि सर्प धारण करतेस आणि मोठ्या बैलावर स्वार होतेस. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

माहेश्वरी के रूप में तुम त्रिशूल, चंद्रमा और सर्प धारण करती हो और विशाल बैल पर सवार होती हो। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

As Maheshvari you hold the trident, the moon and the serpent, and you ride a great bull. Narayani, salutations to you.

मयूरकुक्कुटवृते महाशक्तिधरेऽनघे। कौमारीरूपसंस्थाने नारायणि नमोऽस्तु ते॥

mayūrakukkuṭavṛte mahāśaktidhare'naghe | kaumārīrūpasaṃsthāne nārāyaṇi namo'stu te ||

कौमारीच्या रूपात मोर आणि कोंबडे तुझ्याभोवती असतात आणि तू मोठी शक्ती, म्हणजे भाला, धारण करतेस. हे निष्पाप देवी, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

कौमारी के रूप में मोर और मुर्गे तुम्हें घेरे रहते हैं और तुम महाशक्ति, यानी भाला, धारण करती हो। हे निष्पाप देवी, हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

As Kaumari, pure and sinless, you are surrounded by peacocks and cockerels and carry the great spear (mahāśakti). Narayani, salutations to you.

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गगृहीतपरमायुधे। प्रसीद वैष्णवीरूपे नारायणि नमोऽस्तु ते॥

śaṅkhacakragadāśārṅgagṛhītaparamāyudhe | prasīda vaiṣṇavīrūpe nārāyaṇi namo'stu te ||

वैष्णवीच्या रूपात तू शंख, चक्र, गदा आणि शार्ङ्ग धनुष्य ही श्रेष्ठ आयुधं धारण करतेस. प्रसन्न हो. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

वैष्णवी के रूप में तुम शंख, चक्र, गदा और शार्ङ्ग धनुष जैसे श्रेष्ठ आयुध धारण करती हो। प्रसन्न होओ। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

In the form of Vaishnavi you hold the finest weapons: conch, discus, mace and the bow Sharnga. Be gracious. Narayani, salutations to you.

गृहीतोग्रमहाचक्रे दंष्ट्रोद्धृतवसुंधरे। वराहरूपिणि शिवे नारायणि नमोऽस्तु ते॥

gṛhītogramahācakre daṃṣṭroddhṛtavasuṃdhare | varāharūpiṇi śive nārāyaṇi namo'stu te ||

वराहाचं रूप घेऊन तू उग्र महाचक्र धरतेस आणि आपल्या सुळ्यावर पृथ्वी उचलून धरतेस. हे शिवे, हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

वराह का रूप धरकर तुम उग्र महाचक्र थामती हो और अपनी दाढ़ पर पृथ्वी उठा लेती हो। हे शिवे, हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

In the form of the boar you grip a fierce great discus and lift the earth up on your tusk, gracious one. Narayani, salutations to you.

नृसिंहरूपेणोग्रेण हन्तुं दैत्यान् कृतोद्यमे। त्रैलोक्यत्राणसहिते नारायणि नमोऽस्तु ते॥

nṛsiṃharūpeṇogreṇa hantuṃ daityān kṛtodyame | trailokyatrāṇasahite nārāyaṇi namo'stu te ||

नृसिंहाच्या उग्र रूपात तू दैत्यांना मारायला सज्ज झालीस आणि तिन्ही लोकांचं रक्षण करतेस. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

नृसिंह के उग्र रूप में तुम दैत्यों को मारने को तत्पर हुईं और तीनों लोकों की रक्षा करती हो। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

In the fierce form of Narasimha, the man-lion, you set out to kill the daityas and keep the three worlds safe. Narayani, salutations to you.

किरीटिनि महावज्रे सहस्रनयनोज्ज्वले। वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

kirīṭini mahāvajre sahasranayanojjvale | vṛtraprāṇahare caindri nārāyaṇi namo'stu te ||

हे ऐंद्री, तू मुकुट घालतेस, महावज्र धरतेस, हजार डोळ्यांनी झळाळतेस आणि तू वृत्रासुराचे प्राण घेतलेस. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

हे ऐंद्री, तुम मुकुट धारण करती हो, महावज्र थामती हो, हज़ार नेत्रों से दमकती हो और तुमने वृत्रासुर के प्राण लिए। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

Aindri, you wear a crown, wield the great thunderbolt and blaze with a thousand eyes. You took the life of Vritra. Narayani, salutations to you.

शिवदूतीस्वरूपेण हतदैत्यमहाबले। घोररूपे महारावे नारायणि नमोऽस्तु ते॥

śivadūtīsvarūpeṇa hatadaityamahābale | ghorarūpe mahārāve nārāyaṇi namo'stu te ||

शिवदूतीच्या रूपात तू दैत्यांची प्रचंड सेना नष्ट केलीस. तुझं रूप भयंकर आहे आणि तुझी गर्जना प्रचंड आहे. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

शिवदूती के रूप में तुमने दैत्यों की विशाल सेना का नाश किया। तुम्हारा रूप भयंकर है और तुम्हारी गर्जना प्रचंड है। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

As Shivaduti you destroyed the vast might of the daityas. Your form is terrifying and your roar is tremendous. Narayani, salutations to you.

दंष्ट्राकरालवदने शिरोमालाविभूषणे। चामुण्डे मुण्डमथने नारायणि नमोऽस्तु ते॥

daṃṣṭrākarālavadane śiromālāvibhūṣaṇe | cāmuṇḍe muṇḍamathane nārāyaṇi namo'stu te ||

हे चामुंडे, दाढांमुळे तुझं मुख विक्राळ दिसतं, मुंडक्यांची माळ हे तुझं भूषण आहे आणि तू मुंडाचा नाश केलास. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

हे चामुंडे, दाढ़ों से तुम्हारा मुख विकराल है, मुंडों की माला तुम्हारा आभूषण है और तुमने मुंड का नाश किया। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

Chamunda, your face is fearsome with fangs, a garland of heads is your ornament, and you crushed Munda. Narayani, salutations to you.

लक्ष्मि लज्जे महाविद्ये श्रद्धे पुष्टिस्वधे ध्रुवे। महारात्रि महाऽविद्ये नारायणि नमोऽस्तु ते॥

lakṣmi lajje mahāvidye śraddhe puṣṭisvadhe dhruve | mahārātri mahā'vidye nārāyaṇi namo'stu te ||

तूच लक्ष्मी आहेस, लज्जा म्हणजे विनय आहेस, महाविद्या आहेस. तूच श्रद्धा, पुष्टी म्हणजे पोषण, पितरांना अर्पण होणारी स्वधा आणि अढळ ध्रुवा आहेस. प्रलयाची महारात्री तूच, आणि जगाला बांधून ठेवणारी महा-अविद्याही तूच. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

तुम ही लक्ष्मी हो, लज्जा यानी शील हो, महाविद्या हो। तुम ही श्रद्धा, पुष्टि यानी पोषण, पितरों को अर्पित स्वधा और अटल ध्रुवा हो। प्रलय की महारात्रि तुम हो, और जगत को बाँधने वाली महा-अविद्या भी तुम ही हो। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

You are Lakshmi, and Lajja, modesty. You are the great knowledge (mahāvidyā), faith, nourishment, Svadha offered to the ancestors, and the unshaken one (dhruvā). You are the great night of dissolution, and you are also the great ignorance (mahā-avidyā) that binds the world. Narayani, salutations to you.

मेधे सरस्वति वरे भूति बाभ्रवि तामसि। नियते त्वं प्रसीदेशे नारायणि नमोऽस्तु ते॥

medhe sarasvati vare bhūti bābhravi tāmasi | niyate tvaṃ prasīdeśe nārāyaṇi namo'stu te ||

तूच मेधा म्हणजे धारणाशक्ती असलेली बुद्धी, तूच सरस्वती, तूच श्रेष्ठ आहेस. तूच भूती म्हणजे ऐश्वर्य, तांबूस कांतीची बाभ्रवी आणि तामसी, म्हणजे अंधाराचं रूप. हे नियमात राहणाऱ्या स्वामिनी, प्रसन्न हो. हे नारायणी, तुला नमस्कार असो.

तुम ही मेधा यानी धारण करने वाली बुद्धि हो, तुम ही सरस्वती हो, तुम ही श्रेष्ठ हो। तुम ही भूति यानी ऐश्वर्य, भूरी कांति वाली बाभ्रवी और तामसी, यानी अंधकार का रूप हो। हे नियमों में स्थित स्वामिनी, प्रसन्न होओ। हे नारायणी, तुम्हें नमस्कार है।

You are Medha, the mind that holds what it learns. You are Sarasvati, the best of all, Bhuti or splendour, Babhravi of tawny hue, and Tamasi, the dark one. Ordered and steadfast sovereign, be gracious. Narayani, salutations to you.

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते। भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते॥

sarvasvarūpe sarveśe sarvaśaktisamanvite | bhayebhyastrāhi no devi durge devi namo'stu te ||

तू सर्वस्वरूप आहेस, सगळ्यांची स्वामिनी आहेस, सगळ्या शक्ती तुझ्यात आहेत. हे देवी, सगळ्या भयांपासून आमचं रक्षण कर. हे दुर्गे देवी, तुला नमस्कार असो.

तुम सर्वस्वरूपा हो, सबकी स्वामिनी हो, सारी शक्तियाँ तुममें हैं। हे देवी, सब भयों से हमारी रक्षा करो। हे दुर्गे देवी, तुम्हें नमस्कार है।

You are the form of everything, the ruler of all, endowed with every power. Devi, protect us from all that we fear. Devi Durga, salutations to you.

एतत्ते वदनं सौम्यं लोचनत्रयभूषितम्। पातु नः सर्वभीतिभ्यः कात्यायनि नमोऽस्तु ते॥

etatte vadanaṃ saumyaṃ locanatrayabhūṣitam | pātu naḥ sarvabhītibhyaḥ kātyāyani namo'stu te ||

तीन डोळ्यांनी शोभणारं तुझं हे सौम्य मुख सगळ्या भीतींपासून आमचं रक्षण करो. हे कात्यायनी, तुला नमस्कार असो.

तीन नेत्रों से शोभित तुम्हारा यह सौम्य मुख सब भयों से हमारी रक्षा करे। हे कात्यायनी, तुम्हें नमस्कार है।

May this gentle face of yours, graced with three eyes, protect us from every fear. Katyayani, salutations to you.

ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषासुरसूदनम्। त्रिशूलं पातु नो भीतेर्भद्रकालि नमोऽस्तु ते॥

jvālākarālamatyugramaśeṣāsurasūdanam | triśūlaṃ pātu no bhīterbhadrakāli namo'stu te ||

ज्वाळांनी विक्राळ दिसणारा, अतिशय उग्र आणि सगळ्या असुरांचा नाश करणारा तुझा त्रिशूळ आम्हाला भयापासून वाचवो. हे भद्रकाली, तुला नमस्कार असो.

ज्वालाओं से विकराल, अत्यंत उग्र और सब असुरों का संहार करने वाला तुम्हारा त्रिशूल हमें भय से बचाए। हे भद्रकाली, तुम्हें नमस्कार है।

May your trident, wreathed in fearsome flames, utterly fierce, the slayer of every asura, guard us from fear. Bhadrakali, salutations to you.

हिनस्ति दैत्यतेजांसि स्वनेनापूर्य या जगत्। सा घण्टा पातु नो देवि पापेभ्योऽनः सुतानिव॥

hinasti daityatejāṃsi svanenāpūrya yā jagat | sā ghaṇṭā pātu no devi pāpebhyo'naḥ sutāniva ||

जी आपल्या नादाने जग भरून टाकते आणि दैत्यांचं तेज नष्ट करते, ती तुझी घंटा, हे देवी, आई आपल्या मुलांना जपते तशी आम्हाला पापांपासून वाचवो.

जो अपनी ध्वनि से जगत को भरकर दैत्यों का तेज नष्ट कर देता है, वह तुम्हारा घंटा, हे देवी, हमें पापों से वैसे ही बचाए जैसे माँ अपने बच्चों को बचाती है।

Your bell fills the world with its sound and drains the daityas of their strength. Devi, may it guard us from wrongdoing, as a mother guards her children.

असुरासृग्वसापङ्कचर्चितस्ते करोज्ज्वलः। शुभाय खड्गो भवतु चण्डिके त्वां नता वयम्॥

asurāsṛgvasāpaṅkacarcitaste karojjvalaḥ | śubhāya khaḍgo bhavatu caṇḍike tvāṃ natā vayam ||

असुरांच्या रक्ताने आणि चरबीच्या चिखलाने माखलेली, तुझ्या हातात चमकणारी तलवार आमचं कल्याण करो. हे चंडिके, आम्ही तुला नमन करतो.

असुरों के रक्त और चर्बी के कीचड़ से सनी, तुम्हारे हाथ में चमकती तलवार हमारा कल्याण करे। हे चंडिके, हम तुम्हें नमन करते हैं।

Smeared with the mire of asura blood and fat, your sword shines in your hand. May it be for our good. Chandika, we bow to you.

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान् सकलानभीष्टान्। त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति॥

rogānaśeṣānapahaṃsi tuṣṭā ruṣṭā tu kāmān sakalānabhīṣṭān | tvāmāśritānāṃ na vipannarāṇāṃ tvāmāśritā hyāśrayatāṃ prayānti ||

तू प्रसन्न झालीस की सगळे रोग नाहीसे करतेस. आणि रागावलीस की मनात धरलेल्या सगळ्या इच्छा धुळीला मिळवतेस. जे तुझा आश्रय घेतात, त्यांच्यावर संकट येत नाही. उलट तुझा आश्रय घेणारे स्वतःच इतरांचा आश्रय बनतात.

तुम प्रसन्न हो तो सारे रोग मिटा देती हो। और रुष्ट हो तो मन में बसी सारी इच्छाओं को नष्ट कर देती हो। जो तुम्हारी शरण लेते हैं, उन पर विपत्ति नहीं आती। बल्कि तुम्हारी शरण लेने वाले स्वयं दूसरों का सहारा बन जाते हैं।

When you are pleased, you wipe out every illness. When you are angry, you destroy every cherished wish. No calamity befalls those who take refuge in you. Those who rest in you become a refuge for others.

एतत्कृतं यत्कदनं त्वयाद्य धर्मद्विषां देवि महासुराणाम्। रूपैरनेकैर्बहुधाऽऽत्ममूर्तिं कृत्वाम्बिके तत्प्रकरोति कान्या॥

etatkṛtaṃ yatkadanaṃ tvayādya dharmadviṣāṃ devi mahāsurāṇām | rūpairanekairbahudhā''tmamūrtiṃ kṛtvāmbike tatprakaroti kānyā ||

हे अंबिके, धर्माचा द्वेष करणाऱ्या मोठमोठ्या असुरांचा आज तू जो संहार केलास, तो आपल्याच स्वरूपाची अनेक प्रकारे अनेक रूपं करून केलास. असं दुसरी कोण करू शकेल?

हे अंबिके, धर्म से द्वेष करने वाले बड़े-बड़े असुरों का आज तुमने जो संहार किया, वह अपने ही स्वरूप को अनेक प्रकार से अनेक रूपों में बाँटकर किया। ऐसा और कौन कर सकती है?

Ambika, today you cut down the great asuras who hated dharma, and you did it by making your own self into many forms in many ways. Who else could do such a thing?

विद्यासु शास्त्रेषु विवेकदीपेष्वाद्येषु वाक्येषु च का त्वदन्या। ममत्वगर्तेऽतिमहान्धकारे विभ्रामयत्येतदतीव विश्वम्॥

vidyāsu śāstreṣu vivekadīpeṣvādyeṣu vākyeṣu ca kā tvadanyā | mamatvagarte'timahāndhakāre vibhrāmayatyetadatīva viśvam ||

विद्यांमध्ये, शास्त्रांमध्ये आणि विवेकाचा दिवा असलेल्या आद्य वचनांमध्ये, म्हणजे वेदांमध्ये, तुझ्याशिवाय दुसरी कोण आहे? आणि 'माझं-माझं' म्हणण्याच्या ममतेच्या घोर अंधाऱ्या खड्ड्यात हे जग गरगर फिरवत ठेवणारी तरी तुझ्याशिवाय दुसरी कोण आहे?

विद्याओं में, शास्त्रों में और विवेक का दीपक बने आदि-वचनों, यानी वेदों में, तुम्हारे सिवा और कौन है? और 'मेरा-मेरा' की ममता के घोर अँधेरे गड्ढे में इस जगत को बार-बार भटकाने वाली भी तुम्हारे सिवा और कौन है?

In the branches of learning, in the śāstras, and in the first words, the Vedas, which light the lamp of discernment, who is there but you? And who but you keeps this world whirling in the pitch-dark pit of 'mine'?

रक्षांसि यत्रोग्रविषाश्च नागा यत्रारयो दस्युबलानि यत्र। दावानलो यत्र तथाब्धिमध्ये तत्र स्थिता त्वं परिपासि विश्वम्॥

rakṣāṃsi yatrograviṣāśca nāgā yatrārayo dasyubalāni yatra | dāvānalo yatra tathābdhimadhye tatra sthitā tvaṃ paripāsi viśvam ||

जिथे राक्षस असतात, जिथे जहाल विषाचे नाग असतात, जिथे शत्रू आणि दरोडेखोरांच्या टोळ्या असतात, जिथे वणवा पेटलेला असतो, आणि समुद्राच्या मधोमधही, तिथे तू उभी राहून जगाचं रक्षण करतेस.

जहाँ राक्षस हों, जहाँ भयंकर विष वाले नाग हों, जहाँ शत्रु और लुटेरों के दल हों, जहाँ दावानल लगा हो, और समुद्र के बीच भी, वहाँ तुम खड़ी रहकर जगत की रक्षा करती हो।

Where there are rakshasas, where there are snakes with deadly venom, where there are enemies and gangs of robbers, where a forest fire rages, and out in the middle of the ocean, there you stand and protect the world.

विश्वेश्वरि त्वं परिपासि विश्वं विश्वात्मिका धारयसीति विश्वम्। विश्वेशवन्द्या भवती भवन्ति विश्वाश्रया ये त्वयि भक्तिनम्राः॥

viśveśvari tvaṃ paripāsi viśvaṃ viśvātmikā dhārayasīti viśvam | viśveśavandyā bhavatī bhavanti viśvāśrayā ye tvayi bhaktinamrāḥ ||

हे विश्वेश्वरी, तू विश्वाचं रक्षण करतेस. तू विश्वाचा आत्मा आहेस, म्हणून विश्व धारण करतेस. विश्वाचे स्वामीही तुला वंदन करतात. आणि जे भक्तीने तुझ्यापुढे नम्र होतात, ते स्वतः विश्वाचा आधार बनतात.

हे विश्वेश्वरी, तुम विश्व की रक्षा करती हो। तुम विश्व की आत्मा हो, इसलिए विश्व को धारण करती हो। विश्व के स्वामी भी तुम्हें वंदन करते हैं। और जो भक्ति से तुम्हारे आगे झुकते हैं, वे स्वयं विश्व का आधार बन जाते हैं।

Queen of the universe, you protect the universe. You are its very self, and so you hold it up. Even the lords of the universe bow to you, and those who bow before you in devotion become a support for the whole world.

देवि प्रसीद परिपालय नोऽरिभीतेर्नित्यं यथासुरवधादधुनैव सद्यः। पापानि सर्वजगतां प्रशमं नयाशु उत्पातपाकजनितांश्च महोपसर्गान्॥

devi prasīda paripālaya no'ribhīternityaṃ yathāsuravadhādadhunaiva sadyaḥ | pāpāni sarvajagatāṃ praśamaṃ nayāśu utpātapākajanitāṃśca mahopasargān ||

हे देवी, प्रसन्न हो. आत्ताच असुरांचा वध करून तू आमचं जसं लगेच रक्षण केलंस, तसंच शत्रूंच्या भयापासून आमचं नेहमी रक्षण कर. सगळ्या जगांची पापं लवकर शांत कर. आणि अशुभ लक्षणांच्या परिणामातून येणारी मोठी संकटंही शांत कर.

हे देवी, प्रसन्न होओ। अभी असुरों का वध करके तुमने जैसे तुरंत हमारी रक्षा की, वैसे ही शत्रुओं के भय से सदा हमारी रक्षा करो। सारे जगत के पाप जल्दी शांत करो। और अशुभ लक्षणों के फल से उठने वाले बड़े उपद्रव भी शांत करो।

Devi, be gracious. Just as you saved us at once now by slaying the asuras, always protect us from the fear of enemies. Quickly quiet the wrongdoing of all the worlds, and the great calamities that arise when evil omens bear fruit.

प्रणतानां प्रसीद त्वं देवि विश्वार्तिहारिणि। त्रैलोक्यवासिनामीड्ये लोकानां वरदा भव॥

praṇatānāṃ prasīda tvaṃ devi viśvārtihāriṇi | trailokyavāsināmīḍye lokānāṃ varadā bhava ||

हे विश्वाची पीडा हरणाऱ्या देवी, तुला नमन करणाऱ्यांवर प्रसन्न हो. तिन्ही लोकांत राहणारे सगळे तुझी स्तुती करतात. सगळ्या लोकांना वर देणारी हो.

हे विश्व की पीड़ा हरने वाली देवी, तुम्हें प्रणाम करने वालों पर प्रसन्न होओ। तीनों लोकों में रहने वाले सब तुम्हारी स्तुति करते हैं। सब लोकों को वर देने वाली बनो।

Devi, remover of the world's pain, be gracious to those who bow to you. All who live in the three worlds praise you. Grant boons to all the worlds.

वरदाहं सुरगणा वरं यन्मनसेच्छथ। तं वृणुध्वं प्रयच्छामि जगतामुपकारकम्॥

varadāhaṃ suragaṇā varaṃ yanmanasecchatha | taṃ vṛṇudhvaṃ prayacchāmi jagatāmupakārakam ||

'हे देवांनो, मी वर देणारी आहे. तुमच्या मनात जो वर हवा असेल, आणि जो जगाच्या उपयोगी पडेल, तो मागा. मी तो देईन.'

'हे देवताओ, मैं वर देने वाली हूँ। तुम मन से जो वर चाहते हो, और जो जगत के लिए उपकारी हो, वह माँगो। मैं उसे दूँगी।'

'Gods, I grant boons. Choose the boon your hearts desire, one that will benefit the worlds, and I will give it.'

सर्वाबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि। एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम्॥

sarvābādhāpraśamanaṃ trailokyasyākhileśvari | evameva tvayā kāryamasmadvairivināśanam ||

'हे सर्वेश्वरी, तिन्ही लोकांची सगळी संकटं तू अशीच शांत करत राहा, आणि आमच्या शत्रूंचा असाच नाश करत राहा.'

'हे सर्वेश्वरी, तीनों लोकों की सारी बाधाएँ तुम इसी तरह शांत करती रहो, और हमारे शत्रुओं का इसी तरह नाश करती रहो।'

'Queen of all, in just this way, keep quieting every trouble of the three worlds and destroying our enemies.'

वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे। शुम्भो निशुम्भश्चैवान्यावुत्पत्स्येते महासुरौ॥

vaivasvate'ntare prāpte aṣṭāviṃśatime yuge | śumbho niśumbhaścaivānyāvutpatsyete mahāsurau ||

'वैवस्वत मन्वंतर आल्यावर, त्यातल्या अठ्ठाविसाव्या युगात, शुंभ आणि निशुंभ नावाचे दुसरे दोन महासुर जन्म घेतील.'

'वैवस्वत मन्वंतर आने पर, उसके अट्ठाईसवें युग में, शुंभ और निशुंभ नाम के दो और महासुर जन्म लेंगे।'

'When the Vaivasvata Manvantara comes, in its twenty-eighth age, two other great asuras named Shumbha and Nishumbha will be born.'

नन्दगोपगृहे जाता यशोदागर्भसम्भवा। ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी॥

nandagopagṛhe jātā yaśodāgarbhasambhavā | tatastau nāśayiṣyāmi vindhyācalanivāsinī ||

'तेव्हा मी नंद गोपाच्या घरी यशोदेच्या पोटी जन्म घेईन, आणि विंध्य पर्वतावर राहून त्या दोघांचा नाश करीन.'

'तब मैं नंद गोप के घर में यशोदा के गर्भ से जन्म लूँगी, और विंध्याचल पर निवास करते हुए उन दोनों का नाश करूँगी।'

'Then I will be born in the house of Nanda the cowherd, from the womb of Yashoda, and dwelling on the Vindhya mountains I will destroy those two.'

पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले। अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान्॥

punarapyatiraudreṇa rūpeṇa pṛthivītale | avatīrya haniṣyāmi vaipracittāṃstu dānavān ||

'पुन्हा मी अतिशय उग्र रूपात पृथ्वीवर अवतरेन आणि विप्रचित्तीच्या वंशातल्या दानवांना मारीन.'

'फिर मैं अत्यंत रौद्र रूप में पृथ्वी पर अवतार लूँगी और विप्रचित्ति के वंश के दानवों को मारूँगी।'

'Again I will come down to earth in a most fearsome form and kill the danavas of Viprachitti's line.'

भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान्महासुरान्। रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमीकुसुमोपमाः॥

bhakṣayantyāśca tānugrān vaipracittānmahāsurān | raktā dantā bhaviṣyanti dāḍimīkusumopamāḥ ||

'त्या उग्र वैप्रचित्त महासुरांना खाताना माझे दात डाळिंबाच्या फुलांसारखे लाल होतील.'

'उन उग्र वैप्रचित्त महासुरों को खाते समय मेरे दाँत अनार के फूलों जैसे लाल हो जाएँगे।'

'As I devour those fierce great asuras of Viprachitti's line, my teeth will turn red like pomegranate flowers.'

ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः। स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम्॥

tato māṃ devatāḥ svarge martyaloke ca mānavāḥ | stuvanto vyāhariṣyanti satataṃ raktadantikām ||

'म्हणून स्वर्गातले देव आणि मृत्युलोकातली माणसं माझी स्तुती करताना मला सदा 'रक्तदंतिका' म्हणतील.'

'तब स्वर्ग में देवता और मर्त्यलोक में मनुष्य मेरी स्तुति करते हुए मुझे सदा 'रक्तदंतिका' कहेंगे।'

'Then the gods in heaven and people in the world of mortals will praise me and always call me Raktadantika, she of the red teeth.'

भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि। मुनिभिः संस्तुता भूमौ सम्भविष्याम्ययोनिजा॥

bhūyaśca śatavārṣikyāmanāvṛṣṭyāmanambhasi | munibhiḥ saṃstutā bhūmau sambhaviṣyāmyayonijā ||

'पुन्हा, शंभर वर्षं पाऊस पडणार नाही आणि कुठेही पाणी उरणार नाही. तेव्हा मुनी माझी स्तुती करतील, आणि मी कोणत्याही गर्भातून नव्हे, तर आपोआप पृथ्वीवर प्रकट होईन.'

'फिर जब सौ वर्ष तक वर्षा नहीं होगी और कहीं जल नहीं बचेगा, तब मुनि मेरी स्तुति करेंगे, और मैं किसी गर्भ से नहीं, अपने-आप धरती पर प्रकट होऊँगी।'

'Again, when no rain falls for a hundred years and there is no water anywhere, the sages will praise me, and I will appear on earth, born of no womb.'

ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन्। कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः॥

tataḥ śatena netrāṇāṃ nirīkṣiṣyāmi yanmunīn | kīrtayiṣyanti manujāḥ śatākṣīmiti māṃ tataḥ ||

'तेव्हा मी शंभर डोळ्यांनी मुनींकडे पाहीन. म्हणून माणसं मला 'शताक्षी' म्हणून गौरवतील.'

'तब मैं सौ नेत्रों से मुनियों की ओर देखूँगी। इसलिए मनुष्य मुझे 'शताक्षी' कहकर मेरा गुणगान करेंगे।'

'Because I will then look upon the sages with a hundred eyes, people will sing of me as Shatakshi, the hundred-eyed.'

ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः। भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः॥

tato'hamakhilaṃ lokamātmadehasamudbhavaiḥ | bhariṣyāmi surāḥ śākairāvṛṣṭeḥ prāṇadhārakaiḥ ||

'हे देवांनो, मग पाऊस येईपर्यंत मी माझ्याच शरीरातून उगवलेल्या, प्राण टिकवणाऱ्या भाज्यांनी सगळ्या जगाचं पोषण करीन.'

'हे देवताओ, फिर वर्षा होने तक मैं अपने ही शरीर से उपजे, प्राणों को टिकाए रखने वाले शाकों से सारे जगत का पालन करूँगी।'

'Then, gods, until the rains return, I will feed the whole world with life-sustaining green plants (śāka) that grow from my own body.'

शाकम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि। तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम्॥

śākambharīti vikhyātiṃ tadā yāsyāmyahaṃ bhuvi | tatraiva ca vadhiṣyāmi durgamākhyaṃ mahāsuram ||

'तेव्हा पृथ्वीवर मी 'शाकंभरी' म्हणून प्रसिद्ध होईन. आणि त्याच वेळी दुर्गम नावाच्या महासुराचा मी वध करीन.'

'तब पृथ्वी पर मैं 'शाकंभरी' नाम से प्रसिद्ध होऊँगी। और उसी समय दुर्गम नाम के महासुर का वध करूँगी।'

'Then I will become known on earth as Shakambhari. At that same time I will slay the great asura named Durgama.'

दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति। पुनश्चाहं यदा भीमं रूपं कृत्वा हिमाचले॥

durgā devīti vikhyātaṃ tanme nāma bhaviṣyati | punaścāhaṃ yadā bhīmaṃ rūpaṃ kṛtvā himācale ||

'त्यामुळे 'दुर्गा देवी' हे माझं नाव प्रसिद्ध होईल. पुन्हा, जेव्हा मी हिमालयावर भयंकर रूप घेऊन…'

'इसी से मेरा 'दुर्गा देवी' नाम प्रसिद्ध होगा। फिर जब मैं हिमालय पर भयंकर रूप धरकर…'

'So my name Durga Devi will become famous. And again, when on the Himalaya I take on a terrible form…'

रक्षांसि भक्षयिष्यामि मुनीनां त्राणकारणात्। तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः॥

rakṣāṃsi bhakṣayiṣyāmi munīnāṃ trāṇakāraṇāt | tadā māṃ munayaḥ sarve stoṣyantyānamramūrtayaḥ ||

'…मुनींच्या रक्षणासाठी राक्षसांना खाईन, तेव्हा सगळे मुनी नम्रपणे वाकून माझी स्तुती करतील.'

'…मुनियों की रक्षा के लिए राक्षसों को खा जाऊँगी, तब सब मुनि झुककर नम्रता से मेरी स्तुति करेंगे।'

'…and devour the rakshasas to protect the sages, then all the sages will bow low and praise me.'

भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति। यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति॥

bhīmā devīti vikhyātaṃ tanme nāma bhaviṣyati | yadāruṇākhyastrailokye mahābādhāṃ kariṣyati ||

'तेव्हा 'भीमा देवी' हे माझं नाव प्रसिद्ध होईल. पुढे जेव्हा अरुण नावाचा असुर तिन्ही लोकांना मोठा त्रास देईल,'

'तब मेरा 'भीमा देवी' नाम प्रसिद्ध होगा। आगे जब अरुण नाम का असुर तीनों लोकों को भारी कष्ट देगा,'

'Then my name Bhima Devi will become famous. Later, when the one called Aruna brings great affliction on the three worlds,'

तदाहं भ्रामरं रूपं कृत्वाऽसंख्येयषट्पदम्। त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम्॥

tadāhaṃ bhrāmaraṃ rūpaṃ kṛtvā'saṃkhyeyaṣaṭpadam | trailokyasya hitārthāya vadhiṣyāmi mahāsuram ||

'तेव्हा मी असंख्य भुंग्यांनी बनलेलं भ्रमराचं रूप घेईन आणि तिन्ही लोकांच्या कल्याणासाठी त्या महासुराचा वध करीन.'

'तब मैं असंख्य भौंरों से बना भ्रमर का रूप धारण करूँगी और तीनों लोकों के हित के लिए उस महासुर का वध करूँगी।'

'I will take a form made of countless bees and slay that great asura for the good of the three worlds.'

भ्रामरीति च मां लोकास्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः। इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति॥

bhrāmarīti ca māṃ lokāstadā stoṣyanti sarvataḥ | itthaṃ yadā yadā bādhā dānavotthā bhaviṣyati ||

'तेव्हा सगळीकडचे लोक मला 'भ्रामरी' म्हणून स्तवतील. अशा प्रकारे जेव्हा जेव्हा दानवांकडून संकट उभं राहील,'

'तब सब ओर के लोग मुझे 'भ्रामरी' कहकर मेरी स्तुति करेंगे। इस प्रकार जब-जब दानवों से बाधा उत्पन्न होगी,'

'Then people everywhere will praise me as Bhramari, she of the bees. In this way, whenever the danavas rise up and bring trouble,'

तदा तदावतीर्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम्॥ ॐ॥

tadā tadāvatīryāhaṃ kariṣyāmyarisaṃkṣayam || oṃ ||

'तेव्हा तेव्हा मी अवतार घेऊन शत्रूंचा नाश करीन.' ॐ.

'तब-तब मैं अवतार लेकर शत्रुओं का संहार करूँगी।' ॐ।

'each time I will come down and destroy the enemy.' Om.

॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये देव्याः स्तुतिर्नामैकादशोऽध्यायः॥

|| iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye devyāḥ stutirnāmaikādaśo'dhyāyaḥ ||

श्रीमार्कंडेय पुराणात, सावर्णिक मन्वंतराच्या कथेत, देवीमाहात्म्यातला ‘देवीची स्तुती’ नावाचा अकरावा अध्याय इथे पूर्ण झाला.

श्रीमार्कंडेय पुराण में, सावर्णिक मन्वंतर की कथा में, देवीमाहात्म्य का ‘देवी की स्तुति’ नामक ग्यारहवाँ अध्याय यहाँ पूरा हुआ।

Here ends the eleventh chapter, called ‘The Hymn to the Devi’, of the Devi Mahatmya, in the account of the Savarni Manvantara in the Shri Markandeya Purana.