Pradip TambeFounder · Mydigitcard Business Solutions

लोड हो रहा है

ग्रंथ: श्रीदुर्गासप्तशती

देवीकवचम्

Devi Kavacham

दुर्गा सप्तशती से पहले पढ़ा जाने वाला देवी का रक्षा-कवच

61 श्लोक ऑडियो बाद में जोड़ा जाएगा

इस स्तोत्र के बारे में

देवी कवच दुर्गा सप्तशती के पाठ से पहले पढ़ा जाने वाला पहला स्तोत्र है। कवच का अर्थ है ढाल या बख़्तर। इसमें प्रार्थना है कि देवी के अलग-अलग रूप दिशाओं की, शरीर के हर अंग की, प्राणों की, परिवार की और रास्ते की रक्षा करें। स्तोत्र एक संवाद से शुरू होता है: मार्कंडेय ऋषि ब्रह्मा से वह गुप्त उपाय पूछते हैं जो सबकी रक्षा करे, और ब्रह्मा उन्हें यह कवच सुनाते हैं।

यह कवच मार्कंडेय पुराण के देवीमाहात्म्य के तेरह अध्यायों में शामिल नहीं है। परंपरा के अनुसार इसे सप्तशती-पाठ का अंग माना जाता है और अर्गला व कीलक से पहले पढ़ा जाता है। कुछ छपे संस्करणों की अंतिम पंक्ति में वराह पुराण का नाम आता है; गीता प्रेस के संस्करण में ऐसा कोई उल्लेख नहीं है। यहाँ संस्कृत पाठ गीता प्रेस, गोरखपुर की श्रीदुर्गासप्तशती के अनुसार दिया गया है।

स्तोत्र की बनावट

  • विनियोग और ‘ॐ नमश्चण्डिकायै’।
  • श्लोक १–२: मार्कंडेय और ब्रह्मा का संवाद।
  • श्लोक ३–१५: नवदुर्गा के नाम, मातृ-देवियों के वाहन और शस्त्र।
  • श्लोक १६–४२: दिशाओं, अंगों, प्राणों, परिवार और मार्ग की रक्षा की प्रार्थना।
  • श्लोक ४३–५६: फलश्रुति। अंतिम श्लोक आधा है।

पहली बार पढ़ने वालों के लिए

पहले अर्थ एक बार ध्यान से पढ़ लें, फिर श्लोक बोलें। अंगों की सूची में जल्दबाज़ी न करें; हर नाम साफ़ बोलने से लय अपने आप बनती है। इन जगहों पर उच्चारण का ध्यान रखें: नैर्ऋत्यां में ‘ऋ’ एक स्वर है, ‘रि’ नहीं; शार्ङ्ग में ‘ङ्ग’; दंष्ट्राकराली में ‘ष्ट्र’; और श्वेत के ‘श’ तथा पृष्ठवंशे के ‘ष’ का अंतर।

फलश्रुति में स्तोत्र स्वयं जो कहता है, वही यहाँ अनुवाद किया गया है। वह पाठ का पारंपरिक हिस्सा है; हमारी ओर से कोई वादा नहीं है।

यहाँ दिया गया अर्थ हमारी टीम ने मूल संस्कृत से लिखा है। विद्वानों द्वारा इसकी जाँच हुई है या नहीं, यह इसी पृष्ठ पर दिखाया गया है।

ॐ अस्य श्रीचण्डीकवचस्य ब्रह्मा ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, चामुण्डा देवता, अङ्गन्यासोक्तमातरो बीजम्, दिग्बन्धदेवतास्तत्त्वम्, श्रीजगदम्बाप्रीत्यर्थे सप्तशतीपाठाङ्गत्वेन जपे विनियोगः।

oṃ asya śrīcaṇḍīkavacasya brahmā ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, cāmuṇḍā devatā, aṅganyāsoktamātaro bījam, digbandhadevatāstattvam, śrījagadambāprītyarthe saptaśatīpāṭhāṅgatvena jape viniyogaḥ |

विनियोग: इस चंडी-कवच के ऋषि ब्रह्मा हैं, छंद अनुष्टुप् है और देवता चामुंडा हैं। अंगन्यास में जिनके नाम आते हैं, वे मातृ-देवियाँ इसका बीज हैं, और दसों दिशाओं की रक्षा करने वाली दिग्बंध की देवियाँ इसका तत्त्व हैं। जगदंबा की प्रसन्नता के लिए, सप्तशती-पाठ के अंग के रूप में यह जप किया जाता है — यह पंक्ति यही बताती है।

ॐ नमश्चण्डिकायै॥

oṃ namaścaṇḍikāyai ||

ॐ। चंडिका को नमस्कार।

मार्कण्डेय उवाच

mārkaṇḍeya uvāca

मार्कंडेय बोले —

ॐ यद्गुह्यं परमं लोके सर्वरक्षाकरं नृणाम्। यन्न कस्यचिदाख्यातं तन्मे ब्रूहि पितामह॥

oṃ yadguhyaṃ paramaṃ loke sarvarakṣākaraṃ nṛṇām | yanna kasyacidākhyātaṃ tanme brūhi pitāmaha ||

ॐ। हे पितामह, इस संसार में जो परम गुप्त है, जो मनुष्यों की हर प्रकार से रक्षा करता है और जो अब तक किसी को बताया नहीं गया, वह मुझे बताइए।

ब्रह्मोवाच

brahmovāca

ब्रह्मा बोले —

अस्ति गुह्यतमं विप्र सर्वभूतोपकारकम्। देव्यास्तु कवचं पुण्यं तच्छृणुष्व महामुने॥

asti guhyatamaṃ vipra sarvabhūtopakārakam | devyāstu kavacaṃ puṇyaṃ tacchṛṇuṣva mahāmune ||

हे ब्राह्मण, देवी का एक पवित्र कवच है। वह अत्यंत गुप्त है और सब जीवों का भला करने वाला है। हे महामुनि, उसे सुनो।

प्रथमं शैलपुत्री च द्वितीयं ब्रह्मचारिणी। तृतीयं चन्द्रघण्टेति कूष्माण्डेति चतुर्थकम्॥

prathamaṃ śailaputrī ca dvitīyaṃ brahmacāriṇī | tṛtīyaṃ candraghaṇṭeti kūṣmāṇḍeti caturthakam ||

पहली शैलपुत्री, यानी पर्वतराज की पुत्री। दूसरी ब्रह्मचारिणी। तीसरी चंद्रघंटा और चौथी कूष्मांडा।

पञ्चमं स्कन्दमातेति षष्ठं कात्यायनीति च। सप्तमं कालरात्रीति महागौरीति चाष्टमम्॥

pañcamaṃ skandamāteti ṣaṣṭhaṃ kātyāyanīti ca | saptamaṃ kālarātrīti mahāgaurīti cāṣṭamam ||

पाँचवीं स्कंदमाता, छठी कात्यायनी, सातवीं कालरात्रि और आठवीं महागौरी।

नवमं सिद्धिदात्री च नवदुर्गाः प्रकीर्तिताः। उक्तान्येतानि नामानि ब्रह्मणैव महात्मना॥

navamaṃ siddhidātrī ca navadurgāḥ prakīrtitāḥ | uktānyetāni nāmāni brahmaṇaiva mahātmanā ||

नौवीं सिद्धिदात्री। ये नौ नवदुर्गा कहलाती हैं। ये नाम महात्मा ब्रह्मा ने ही बताए हैं।

अग्निना दह्यमानस्तु शत्रुमध्ये गतो रणे। विषमे दुर्गमे चैव भयार्ताः शरणं गताः॥

agninā dahyamānastu śatrumadhye gato raṇe | viṣame durgame caiva bhayārtāḥ śaraṇaṃ gatāḥ ||

जो आग में जल रहा हो, जो युद्ध में शत्रुओं के बीच घिर गया हो, या जो कठिन और दुर्गम संकट में डरकर देवी की शरण में आए हों —

न तेषां जायते किंचिदशुभं रणसंकटे। नापदं तस्य पश्यामि शोकदुःखभयं न हि॥

na teṣāṃ jāyate kiṃcidaśubhaṃ raṇasaṃkaṭe | nāpadaṃ tasya paśyāmi śokaduḥkhabhayaṃ na hi ||

युद्ध के संकट में भी उनका कुछ अशुभ नहीं होता। मुझे उस पर कोई विपत्ति आती नहीं दिखती। उसे शोक, दुख और भय नहीं होता।

यैस्तु भक्त्या स्मृता नूनं तेषां वृद्धिः प्रजायते। ये त्वां स्मरन्ति देवेशि रक्षसे तान्न संशयः॥

yaistu bhaktyā smṛtā nūnaṃ teṣāṃ vṛddhiḥ prajāyate | ye tvāṃ smaranti deveśi rakṣase tānna saṃśayaḥ ||

जिन्होंने भक्ति से देवी का स्मरण किया, उनकी निश्चय ही उन्नति होती है। हे देवेश्वरी, जो तुम्हारा स्मरण करते हैं, उनकी तुम रक्षा करती हो, इसमें संदेह नहीं।

प्रेतसंस्था तु चामुण्डा वाराही महिषासना। ऐन्द्री गजसमारूढा वैष्णवी गरुडासना॥

pretasaṃsthā tu cāmuṇḍā vārāhī mahiṣāsanā | aindrī gajasamārūḍhā vaiṣṇavī garuḍāsanā ||

प्रेत पर विराजमान चामुंडा, भैंसे पर आसीन वाराही, हाथी पर सवार ऐंद्री और गरुड़ पर आसीन वैष्णवी।

माहेश्वरी वृषारूढा कौमारी शिखिवाहना। लक्ष्मीः पद्मासना देवी पद्महस्ता हरिप्रिया॥

māheśvarī vṛṣārūḍhā kaumārī śikhivāhanā | lakṣmīḥ padmāsanā devī padmahastā haripriyā ||

बैल पर सवार माहेश्वरी, मोर जिसका वाहन है वह कौमारी, और कमल पर बैठी, हाथ में कमल लिए, श्रीहरि की प्रिया लक्ष्मी देवी।

श्वेतरूपधरा देवी ईश्वरी वृषवाहना। ब्राह्मी हंससमारूढा सर्वाभरणभूषिता॥

śvetarūpadharā devī īśvarī vṛṣavāhanā | brāhmī haṃsasamārūḍhā sarvābharaṇabhūṣitā ||

श्वेत रूप धारण करने वाली, बैल पर सवार ईश्वरी देवी, और सब आभूषणों से सजी, हंस पर आसीन ब्राह्मी।

इत्येता मातरः सर्वाः सर्वयोगसमन्विताः। नानाभरणशोभाढ्या नानारत्नोपशोभिताः॥

ityetā mātaraḥ sarvāḥ sarvayogasamanvitāḥ | nānābharaṇaśobhāḍhyā nānāratnopaśobhitāḥ ||

ये सभी मातृ-देवियाँ सब योग-शक्तियों से युक्त हैं। तरह-तरह के आभूषणों से वे शोभित हैं और अनेक रत्नों से दमकती हैं।

दृश्यन्ते रथमारूढा देव्यः क्रोधसमाकुलाः। शङ्खं चक्रं गदां शक्तिं हलं च मुसलायुधम्॥

dṛśyante rathamārūḍhā devyaḥ krodhasamākulāḥ | śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ śaktiṃ halaṃ ca musalāyudham ||

ये देवियाँ रथों पर सवार और क्रोध से भरी दिखाई देती हैं। उनके हाथों में शंख, चक्र, गदा, शक्ति नाम का अस्त्र, हल और मूसल हैं।

खेटकं तोमरं चैव परशुं पाशमेव च। कुन्तायुधं त्रिशूलं च शार्ङ्गमायुधमुत्तमम्॥

kheṭakaṃ tomaraṃ caiva paraśuṃ pāśameva ca | kuntāyudhaṃ triśūlaṃ ca śārṅgamāyudhamuttamam ||

ढाल, तोमर, फरसा, पाश, कुंत नाम का भाला, त्रिशूल और उत्तम शार्ङ्ग धनुष भी उनके पास हैं।

दैत्यानां देहनाशाय भक्तानामभयाय च। धारयन्त्यायुधानीत्थं देवानां च हिताय वै॥

daityānāṃ dehanāśāya bhaktānāmabhayāya ca | dhārayantyāyudhānītthaṃ devānāṃ ca hitāya vai ||

दैत्यों के शरीरों का नाश हो, भक्तों को अभय मिले और देवताओं का हित हो — इसी के लिए वे ऐसे शस्त्र धारण करती हैं।

नमस्तेऽस्तु महारौद्रे महाघोरपराक्रमे। महाबले महोत्साहे महाभयविनाशिनि॥

namaste'stu mahāraudre mahāghoraparākrame | mahābale mahotsāhe mahābhayavināśini ||

हे महारौद्रे, तुम्हें नमस्कार है। तुम्हारा पराक्रम अत्यंत भयंकर है। तुम महाबलशालिनी और महान उत्साह वाली हो। तुम बड़े-बड़े भयों का नाश करती हो।

त्राहि मां देवि दुष्प्रेक्ष्ये शत्रूणां भयवर्धिनि। प्राच्यां रक्षतु मामैन्द्री आग्नेय्यामग्निदेवता॥

trāhi māṃ devi duṣprekṣye śatrūṇāṃ bhayavardhini | prācyāṃ rakṣatu māmaindrī āgneyyāmagnidevatā ||

हे देवी, तुम्हें देख पाना भी कठिन है। तुम शत्रुओं का भय बढ़ाती हो। मेरी रक्षा करो। पूर्व दिशा में ऐंद्री मेरी रक्षा करें और आग्नेय दिशा में अग्नि-देवता।

दक्षिणेऽवतु वाराही नैर्ऋत्यां खड्गधारिणी। प्रतीच्यां वारुणी रक्षेद् वायव्यां मृगवाहिनी॥

dakṣiṇe'vatu vārāhī nairṛtyāṃ khaḍgadhāriṇī | pratīcyāṃ vāruṇī rakṣed vāyavyāṃ mṛgavāhinī ||

दक्षिण में वाराही रक्षा करें और नैर्ऋत्य दिशा में खड्गधारिणी। पश्चिम में वारुणी रक्षा करें और वायव्य दिशा में हिरण पर सवार मृगवाहिनी।

उदीच्यां पातु कौमारी ऐशान्यां शूलधारिणी। ऊर्ध्वं ब्रह्माणि मे रक्षेदधस्ताद् वैष्णवी तथा॥

udīcyāṃ pātu kaumārī aiśānyāṃ śūladhāriṇī | ūrdhvaṃ brahmāṇi me rakṣedadhastād vaiṣṇavī tathā ||

उत्तर में कौमारी रक्षा करें और ईशान दिशा में शूलधारिणी। ऊपर से ब्रह्माणी मेरी रक्षा करें और नीचे से वैष्णवी।

एवं दश दिशो रक्षेच्चामुण्डा शववाहना। जया मे चाग्रतः पातु विजया पातु पृष्ठतः॥

evaṃ daśa diśo rakṣeccāmuṇḍā śavavāhanā | jayā me cāgrataḥ pātu vijayā pātu pṛṣṭhataḥ ||

इस प्रकार शव पर सवार चामुंडा दसों दिशाओं की रक्षा करें। जया मेरे आगे से और विजया पीछे से रक्षा करें।

अजिता वामपार्श्वे तु दक्षिणे चापराजिता। शिखामुद्योतिनी रक्षेदुमा मूर्ध्नि व्यवस्थिता॥

ajitā vāmapārśve tu dakṣiṇe cāparājitā | śikhāmudyotinī rakṣedumā mūrdhni vyavasthitā ||

बाईं ओर अजिता और दाईं ओर अपराजिता रक्षा करें। उद्योतिनी मेरी शिखा की रक्षा करें, और सिर पर उमा स्थित होकर रक्षा करें।

मालाधरी ललाटे च भ्रुवौ रक्षेद् यशस्विनी। त्रिनेत्रा च भ्रुवोर्मध्ये यमघण्टा च नासिके॥

mālādharī lalāṭe ca bhruvau rakṣed yaśasvinī | trinetrā ca bhruvormadhye yamaghaṇṭā ca nāsike ||

माथे पर मालाधरी और भौंहों पर यशस्विनी रक्षा करें। दोनों भौंहों के बीच त्रिनेत्रा और नथुनों पर यमघंटा रक्षा करें।

शङ्खिनी चक्षुषोर्मध्ये श्रोत्रयोर्द्वारवासिनी। कपोलौ कालिका रक्षेत्कर्णमूले तु शांकरी॥

śaṅkhinī cakṣuṣormadhye śrotrayordvāravāsinī | kapolau kālikā rakṣetkarṇamūle tu śāṃkarī ||

दोनों आँखों के बीच शंखिनी और कानों में द्वारवासिनी रक्षा करें। कालिका गालों की रक्षा करें और कानों की जड़ में शांकरी।

नासिकायां सुगन्धा च उत्तरोष्ठे च चर्चिका। अधरे चामृतकला जिह्वायां च सरस्वती॥

nāsikāyāṃ sugandhā ca uttaroṣṭhe ca carcikā | adhare cāmṛtakalā jihvāyāṃ ca sarasvatī ||

नाक में सुगंधा, ऊपरी होंठ पर चर्चिका, निचले होंठ पर अमृतकला और जीभ पर सरस्वती रक्षा करें।

दन्तान् रक्षतु कौमारी कण्ठदेशे तु चण्डिका। घण्टिकां चित्रघण्टा च महामाया च तालुके॥

dantān rakṣatu kaumārī kaṇṭhadeśe tu caṇḍikā | ghaṇṭikāṃ citraghaṇṭā ca mahāmāyā ca tāluke ||

कौमारी मेरे दाँतों की रक्षा करें और चंडिका कंठ की। चित्रघंटा गले की घंटिका, यानी कौवे (छोटी जीभ), की रक्षा करें और महामाया तालु की।

कामाक्षी चिबुकं रक्षेद् वाचं मे सर्वमङ्गला। ग्रीवायां भद्रकाली च पृष्ठवंशे धनुर्धरी॥

kāmākṣī cibukaṃ rakṣed vācaṃ me sarvamaṅgalā | grīvāyāṃ bhadrakālī ca pṛṣṭhavaṃśe dhanurdharī ||

कामाक्षी ठोड़ी की और सर्वमंगला मेरी वाणी की रक्षा करें। गर्दन पर भद्रकाली और रीढ़ पर धनुर्धरी रक्षा करें।

नीलग्रीवा बहिःकण्ठे नलिकां नलकूबरी। स्कन्धयोः खड्गिनी रक्षेद् बाहू मे वज्रधारिणी॥

nīlagrīvā bahiḥkaṇṭhe nalikāṃ nalakūbarī | skandhayoḥ khaḍginī rakṣed bāhū me vajradhāriṇī ||

नीलग्रीवा गले के बाहरी भाग की और नलकूबरी श्वास-नली की रक्षा करें। खड्गिनी मेरे कंधों की और वज्रधारिणी मेरी भुजाओं की रक्षा करें।

हस्तयोर्दण्डिनी रक्षेदम्बिका चाङ्गुलीषु च। नखाञ्छूलेश्वरी रक्षेत्कुक्षौ रक्षेत्कुलेश्वरी॥

hastayordaṇḍinī rakṣedambikā cāṅgulīṣu ca | nakhāñchūleśvarī rakṣetkukṣau rakṣetkuleśvarī ||

दंडिनी मेरे हाथों की और अंबिका उँगलियों की रक्षा करें। शूलेश्वरी नाखूनों की रक्षा करें और कुलेश्वरी पेट की।

स्तनौ रक्षेन्महादेवी मनः शोकविनाशिनी। हृदये ललिता देवी उदरे शूलधारिणी॥

stanau rakṣenmahādevī manaḥ śokavināśinī | hṛdaye lalitā devī udare śūladhāriṇī ||

महादेवी स्तनों की और शोकविनाशिनी मन की रक्षा करें। हृदय में ललिता देवी और पेट में शूलधारिणी रक्षा करें।

नाभौ च कामिनी रक्षेद् गुह्यं गुह्येश्वरी तथा। पूतना कामिका मेढ्रं गुदे महिषवाहिनी॥

nābhau ca kāminī rakṣed guhyaṃ guhyeśvarī tathā | pūtanā kāmikā meḍhraṃ gude mahiṣavāhinī ||

कामिनी नाभि की और गुह्येश्वरी गुप्त अंग की रक्षा करें। पूतना और कामिका जननेंद्रिय की रक्षा करें, और महिषवाहिनी गुदा की।

कट्यां भगवती रक्षेज्जानुनी विन्ध्यवासिनी। जङ्घे महाबला रक्षेत्सर्वकामप्रदायिनी॥

kaṭyāṃ bhagavatī rakṣejjānunī vindhyavāsinī | jaṅghe mahābalā rakṣetsarvakāmapradāyinī ||

भगवती कमर की और विंध्यवासिनी घुटनों की रक्षा करें। सब कामनाएँ देने वाली महाबला पिंडलियों की रक्षा करें।

गुल्फयोर्नारसिंही च पादपृष्ठे तु तैजसी। पादाङ्गुलीषु श्री रक्षेत्पादाधस्तलवासिनी॥

gulphayornārasiṃhī ca pādapṛṣṭhe tu taijasī | pādāṅgulīṣu śrī rakṣetpādādhastalavāsinī ||

टखनों पर नारसिंही और पैरों के ऊपरी भाग पर तैजसी रक्षा करें। पैरों की उँगलियों पर श्री और तलवों पर तलवासिनी रक्षा करें।

नखान् दंष्ट्राकराली च केशांश्चैवोर्ध्वकेशिनी। रोमकूपेषु कौबेरी त्वचं वागीश्वरी तथा॥

nakhān daṃṣṭrākarālī ca keśāṃścaivordhvakeśinī | romakūpeṣu kauberī tvacaṃ vāgīśvarī tathā ||

विकराल दाढ़ों वाली दंष्ट्राकराली नाखूनों की और ऊर्ध्वकेशिनी बालों की रक्षा करें। कौबेरी रोमछिद्रों की और वागीश्वरी त्वचा की रक्षा करें।

रक्तमज्जावसामांसान्यस्थिमेदांसि पार्वती। अन्त्राणि कालरात्रिश्च पित्तं च मुकुटेश्वरी॥

raktamajjāvasāmāṃsānyasthimedāṃsi pārvatī | antrāṇi kālarātriśca pittaṃ ca mukuṭeśvarī ||

पार्वती मेरे रक्त, मज्जा, वसा, मांस, हड्डियों और मेद की रक्षा करें। कालरात्रि आँतों की और मुकुटेश्वरी पित्त की रक्षा करें।

पद्मावती पद्मकोशे कफे चूडामणिस्तथा। ज्वालामुखी नखज्वालामभेद्या सर्वसंधिषु॥

padmāvatī padmakośe kaphe cūḍāmaṇistathā | jvālāmukhī nakhajvālāmabhedyā sarvasaṃdhiṣu ||

पद्मावती पद्मकोश में, यानी कमल की कली जैसे भीतरी भाग में, और चूड़ामणि कफ में रक्षा करें। ज्वालामुखी नखों की चमक की और अभेद्या सभी जोड़ों की रक्षा करें।

शुक्रं ब्रह्माणि मे रक्षेच्छायां छत्रेश्वरी तथा। अहंकारं मनो बुद्धिं रक्षेन्मे धर्मधारिणी॥

śukraṃ brahmāṇi me rakṣecchāyāṃ chatreśvarī tathā | ahaṃkāraṃ mano buddhiṃ rakṣenme dharmadhāriṇī ||

ब्रह्माणी मेरे वीर्य की और छत्रेश्वरी मेरी छाया की रक्षा करें। धर्मधारिणी मेरे अहंकार, मन और बुद्धि की रक्षा करें।

प्राणापानौ तथा व्यानमुदानं च समानकम्। वज्रहस्ता च मे रक्षेत्प्राणं कल्याणशोभना॥

prāṇāpānau tathā vyānamudānaṃ ca samānakam | vajrahastā ca me rakṣetprāṇaṃ kalyāṇaśobhanā ||

प्राण, अपान, व्यान, उदान और समान — इन पाँचों प्राण-वायुओं की वज्रहस्ता रक्षा करें। कल्याणशोभना मेरे प्राणों, यानी मेरे जीवन, की रक्षा करें।

रसे रूपे च गन्धे च शब्दे स्पर्शे च योगिनी। सत्त्वं रजस्तमश्चैव रक्षेन्नारायणी सदा॥

rase rūpe ca gandhe ca śabde sparśe ca yoginī | sattvaṃ rajastamaścaiva rakṣennārāyaṇī sadā ||

स्वाद, रूप, गंध, शब्द और स्पर्श — इन विषयों में योगिनी रक्षा करें। सत्त्व, रज और तम — इन तीनों गुणों की नारायणी सदा रक्षा करें।

आयू रक्षतु वाराही धर्मं रक्षतु वैष्णवी। यशः कीर्तिं च लक्ष्मीं च धनं विद्यां च चक्रिणी॥

āyū rakṣatu vārāhī dharmaṃ rakṣatu vaiṣṇavī | yaśaḥ kīrtiṃ ca lakṣmīṃ ca dhanaṃ vidyāṃ ca cakriṇī ||

वाराही मेरी आयु की और वैष्णवी धर्म की रक्षा करें। चक्रिणी मेरे यश, कीर्ति, लक्ष्मी, धन और विद्या की रक्षा करें।

गोत्रमिन्द्राणि मे रक्षेत्पशून्मे रक्ष चण्डिके। पुत्रान् रक्षेन्महालक्ष्मीर्भार्यां रक्षतु भैरवी॥

gotramindrāṇi me rakṣetpaśūnme rakṣa caṇḍike | putrān rakṣenmahālakṣmīrbhāryāṃ rakṣatu bhairavī ||

इंद्राणी मेरे गोत्र की रक्षा करें। हे चंडिके, मेरे पशुओं की तुम रक्षा करो। महालक्ष्मी मेरे पुत्रों की और भैरवी पत्नी की रक्षा करें।

पन्थानं सुपथा रक्षेन्मार्गं क्षेमकरी तथा। राजद्वारे महालक्ष्मीर्विजया सर्वतः स्थिता॥

panthānaṃ supathā rakṣenmārgaṃ kṣemakarī tathā | rājadvāre mahālakṣmīrvijayā sarvataḥ sthitā ||

सुपथा मेरे रास्ते की और क्षेमकरी मेरे मार्ग की रक्षा करें। राजद्वार पर महालक्ष्मी रक्षा करें, और विजया चारों ओर मेरे साथ रहें।

रक्षाहीनं तु यत्स्थानं वर्जितं कवचेन तु। तत्सर्वं रक्ष मे देवि जयन्ती पापनाशिनी॥

rakṣāhīnaṃ tu yatsthānaṃ varjitaṃ kavacena tu | tatsarvaṃ rakṣa me devi jayantī pāpanāśinī ||

जो स्थान रक्षा से रहित रह गया है, जो इस कवच में छूट गया है, हे पापों का नाश करने वाली जयंती देवी, उस सबकी मेरे लिए रक्षा करो।

पदमेकं न गच्छेत्तु यदीच्छेच्छुभमात्मनः। कवचेनावृतो नित्यं यत्र यत्रैव गच्छति॥

padamekaṃ na gacchettu yadīcchecchubhamātmanaḥ | kavacenāvṛto nityaṃ yatra yatraiva gacchati ||

जो अपना भला चाहता हो, वह (इस कवच के बिना) एक कदम भी न चले। जो सदा इस कवच से ढका रहता है, वह जहाँ-जहाँ जाता है —

तत्र तत्रार्थलाभश्च विजयः सार्वकामिकः। यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चितम्। परमैश्वर्यमतुलं प्राप्स्यते भूतले पुमान्॥

tatra tatrārthalābhaśca vijayaḥ sārvakāmikaḥ | yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam | paramaiśvaryamatulaṃ prāpsyate bhūtale pumān ||

वहाँ-वहाँ उसे धन का लाभ होता है और सब कामनाएँ पूरी करने वाली विजय मिलती है। वह जिस-जिस कामना का चिंतन करता है, वह-वह उसे निश्चित रूप से मिलती है। ऐसा मनुष्य इस धरती पर अतुलनीय, परम ऐश्वर्य पाता है।

निर्भयो जायते मर्त्यः संग्रामेष्वपराजितः। त्रैलोक्ये तु भवेत्पूज्यः कवचेनावृतः पुमान्॥

nirbhayo jāyate martyaḥ saṃgrāmeṣvaparājitaḥ | trailokye tu bhavetpūjyaḥ kavacenāvṛtaḥ pumān ||

कवच से ढका मनुष्य निर्भय हो जाता है और युद्धों में अजेय रहता है। तीनों लोकों में वह पूजनीय होता है।

इदं तु देव्याः कवचं देवानामपि दुर्लभम्। यः पठेत्प्रयतो नित्यं त्रिसन्ध्यं श्रद्धयान्वितः॥

idaṃ tu devyāḥ kavacaṃ devānāmapi durlabham | yaḥ paṭhetprayato nityaṃ trisandhyaṃ śraddhayānvitaḥ ||

देवी का यह कवच देवताओं को भी कठिनाई से मिलता है। जो संयम रखकर, श्रद्धा के साथ प्रतिदिन तीनों संध्याओं में इसका पाठ करता है —

दैवी कला भवेत्तस्य त्रैलोक्येष्वपराजितः। जीवेद् वर्षशतं साग्रमपमृत्युविवर्जितः॥

daivī kalā bhavettasya trailokyeṣvaparājitaḥ | jīved varṣaśataṃ sāgramapamṛtyuvivarjitaḥ ||

उसे दैवी शक्ति प्राप्त होती है और वह तीनों लोकों में अजेय होता है। अकाल मृत्यु से बचकर वह सौ वर्ष से भी अधिक जीता है।

नश्यन्ति व्याधयः सर्वे लूताविस्फोटकादयः। स्थावरं जङ्गमं चैव कृत्रिमं चापि यद्विषम्॥

naśyanti vyādhayaḥ sarve lūtāvisphoṭakādayaḥ | sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva kṛtrimaṃ cāpi yadviṣam ||

लूता यानी मकड़ी के विष से होने वाले रोग, और विस्फोटक यानी शरीर पर उठने वाले फोड़े — ऐसे सब रोग नष्ट हो जाते हैं। पेड़-पौधों से होने वाला स्थावर विष, जीवों से होने वाला जंगम विष और जान-बूझकर बनाया गया विष —

अभिचाराणि सर्वाणि मन्त्रयन्त्राणि भूतले। भूचराः खेचराश्चैव जलजाश्चोपदेशिकाः॥

abhicārāṇi sarvāṇi mantrayantrāṇi bhūtale | bhūcarāḥ khecarāścaiva jalajāścopadeśikāḥ ||

इस धरती पर होने वाले सब अभिचार-प्रयोग, मंत्र और यंत्र; धरती पर घूमने वाले, आकाश में विचरने वाले, जल में जन्मे और किसी के सिखाने पर भेजे गए उपद्रव —

सहजा कुलजा माला डाकिनी शाकिनी तथा। अन्तरिक्षचरा घोरा डाकिन्यश्च महाबलाः॥

sahajā kulajā mālā ḍākinī śākinī tathā | antarikṣacarā ghorā ḍākinyaśca mahābalāḥ ||

सहजा, कुलजा और माला नाम की बाधाएँ, डाकिनी और शाकिनी, और आकाश में घूमने वाली भयंकर, महाबलशाली डाकिनियाँ —

ग्रहभूतपिशाचाश्च यक्षगन्धर्वराक्षसाः। ब्रह्मराक्षसवेतालाः कूष्माण्डा भैरवादयः॥

grahabhūtapiśācāśca yakṣagandharvarākṣasāḥ | brahmarākṣasavetālāḥ kūṣmāṇḍā bhairavādayaḥ ||

ग्रह, भूत, पिशाच, यक्ष, गंधर्व, राक्षस, ब्रह्मराक्षस, बेताल, कूष्मांड, भैरव और ऐसे अन्य —

नश्यन्ति दर्शनात्तस्य कवचे हृदि संस्थिते। मानोन्नतिर्भवेद् राज्ञस्तेजोवृद्धिकरं परम्॥

naśyanti darśanāttasya kavace hṛdi saṃsthite | mānonnatirbhaved rājñastejovṛddhikaraṃ param ||

जिसके हृदय में यह कवच स्थित है, उसे देखते ही ये सब नष्ट हो जाते हैं। राजा की ओर से उसका सम्मान बढ़ता है। यह कवच तेज को बहुत बढ़ाने वाला है।

यशसा वर्धते सोऽपि कीर्तिमण्डितभूतले। जपेत्सप्तशतीं चण्डीं कृत्वा तु कवचं पुरा॥

yaśasā vardhate so'pi kīrtimaṇḍitabhūtale | japetsaptaśatīṃ caṇḍīṃ kṛtvā tu kavacaṃ purā ||

कीर्ति से सजी इस धरती पर वह भी यश से बढ़ता है। पहले यह कवच पढ़कर फिर चंडी-सप्तशती का पाठ करना चाहिए।

यावद्भूमण्डलं धत्ते सशैलवनकाननम्। तावत्तिष्ठति मेदिन्यां संततिः पुत्रपौत्रिकी॥

yāvadbhūmaṇḍalaṃ dhatte saśailavanakānanam | tāvattiṣṭhati medinyāṃ saṃtatiḥ putrapautrikī ||

पर्वतों, वनों और जंगलों सहित यह धरती जब तक टिकी है, तब तक उसकी बेटे-पोतों वाली संतान इस भूमि पर बनी रहती है।

देहान्ते परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम्। प्राप्नोति पुरुषो नित्यं महामायाप्रसादतः॥

dehānte paramaṃ sthānaṃ yatsurairapi durlabham | prāpnoti puruṣo nityaṃ mahāmāyāprasādataḥ ||

देह का अंत होने पर, महामाया की कृपा से वह मनुष्य देवताओं को भी दुर्लभ परम और शाश्वत धाम पाता है।

लभते परमं रूपं शिवेन सह मोदते॥ ॐ॥

labhate paramaṃ rūpaṃ śivena saha modate || oṃ ||

उसे परम रूप प्राप्त होता है और वह शिव के साथ आनंद में रहता है। ॐ।

इति देव्याः कवचं सम्पूर्णम्।

iti devyāḥ kavacaṃ sampūrṇam |

यहाँ देवी का कवच पूरा हुआ।